Iedereen is verdacht tot het tegendeel is bewezen: met bijna 8.000 meldingen op de kliklijn voor sociale fraude, 414 miljoen euro aan gerecupereerd geld en 377 extra inspecteurs op komst, zet België vol in op fraudebestrijding.
Zwembad graven op ziekenkas, cashen op OnlyFans
Een man die zogezegd arbeidsongeschikt thuis zit, maar intussen eigenhandig een zwembad in zijn tuin uitgraaft. Een vrouw die een uitkering ontvangt, maar ondertussen een goed draaiend OnlyFans-account runt. Het zijn volgens HLN geen uitzonderingen meer, maar de voorbeelden die het debat over sociale fraude aanjagen.
De verontwaardiging groeit, en met haar ook het aantal meldingen. Het Meldpunt voor een Eerlijke Concurrentie — oftwel de kliklijn die je geen kliklijn mag nomen — noteerde vorig jaar 7.873 klachten, een record sinds de oprichting in 2015.
Klikken is geen anoniem spelletje
Wie denkt dat een klacht snel en zonder gevolgen kan worden ingediend, vergist zich. Ten minste zo wil het narratief. De meldingen zijn niet anoniem: naam en gegevens van de melder zijn gekend bij de overheid, al worden ze beschermd.
Maar de kliklijn boert niet slecht. Niet alleen uit burgerzin, maar ook uit pure frustratie. De klassieke buur die “ziek in de zetel ligt maar wel verbouwt”, blijft hét symbooldossier.
Fraude levert geld op — en dat weten ze in de Wetstraat
De sociale inspectiediensten haalden vorig jaar 414 miljoen euro terug bij fraudeurs. Ook dat is een record, los van uitzonderlijke coronadossiers.
Wat ooit begon als een meldpunt tegen zwartwerk en misbruik in de bouw, is intussen uitgegroeid tot een brede digitale opsporingsmachine voor alles wat ruikt naar economische schaduwactiviteiten.
Van bouwwerf tot OnlyFans: fraude wordt digitaal
Traditioneel zwartwerk blijft met afstand de grootste categorie, goed voor 63 procent van alle meldingen. Denk aan klussen in bijberoep zonder aangifte, schilderwerken in het weekend of contante jobs zonder factuur.
Maar de fraude verschuift zichtbaar.
Minister van Sociale Fraudebestrijding Rob Beenders wijst op een nieuwe realiteit: uitkeringsgerechtigden die tegelijk geld verdienen via digitale platformen zoals influenceractiviteiten.
De grens tussen “bijverdienen” en “uitkering misbruiken” wordt daardoor steeds juridisch en maatschappelijk grijs.
Wat vroeger nog carwashes zonder boekhouding of bouwwerven in de schaduw waren, zit nu op sociale media, livestreams en digitale betaalplatformen.
enkele voorbeeldjes die vandaag lang een breed worden uitgesmeerd als voorbeeld
- dj’s die cash in enveloppen krijgen naast een stempelgeld
- hondenfokkers die online verkopen zonder aangifte
- bijlesplatformen die inkomsten genereren buiten het zicht van de fiscus
- zorgdossiers waarbij prestaties worden aangerekend die nooit werden geleverd
Het dossier wordt breder, maar ook complexer.
Van verklikken naar systeembeleid
De overheid reageert met schaalvergroting. Eén op de twee meldingen leidt vandaag al tot een onderzoek. Toch vindt de regering dat niet genoeg.
Er wordt gewerkt met een ambitieus opbrengstplan van 1,7 miljard euro uit fraudebestrijding, opgetrokken met nog eens 300 miljoen euro extra.
377 extra inspecteurs: de controle-industrie groeit
De federale regering trekt de controlelogica verder door met een rekruteringsgolf: 377 extra inspecteurs worden ingezet bij justitie, politie en sociale inspectie.
De redenering is eenvoudig: elke inspecteur moet zichzelf “terugverdienen” via boetes en terugvorderingen.
Parallel worden ook de sancties verhoogd:
- hogere geldboetes (+25%)
- onmiddellijke inning bij controles
- verlies van RSZ-voordelen bij fraude
- strengere aanpak van zwartwerk in sectoren zoals bouw en transport
Efficiëntie of surveillancestaat?
Officieel is de boodschap helder: fraude kost geld en moet worden aangepakt.
Maar onder de cijfers groeit een ongemakkelijke vraag: hoe ver kan een staat gaan in het activeren van burgers als controleurs van elkaar?
Is dit de noodzakelijke modernisering van fraudebestrijding — of de opbouw van een systeem waarin iedereen potentieel verdacht is?
Tussen rechtvaardigheid en wantrouwen
Wat we vandaag geleerd hebben is dat de kliklijn records breekt, de inspectiediensten op volle toeren draait en de staatskas mee profiteert.
Maar tegelijk schuift een nieuw model naar voren: een samenleving waarin controle steeds meer gedeeld wordt met burgers, en waarin sociale zekerheid niet alleen een vangnet is, maar ook een controleveld.
De strijd tegen fraude is geen nichebeleid meer. Het is een structureel onderdeel van het Belgische systeem geworden — met alle spanningen die daarbij horen.
(Foto: Shutterstock/AI-pmagazine)
