Gevangenis laat Horion snuffelen aan vrijheid: tussenstap of valstrik?
Na 45 jaar cel geeft de strafuitvoeringsrechtbank in Gent Freddy Horion voor het eerst een voet buiten de gevangenismuren. De zesvoudige moordenaar krijgt uitgaansvergunningen om zelf mee te zoeken naar een residentiële instelling die bereid is hem op te vangen. Niet voor een terrasje of wandeling in het park, wel als tussenhalte in een mogelijk traject naar (voorwaardelijke) vrijheid. Al is ‘vrijheid’ in dit dossier een woord dat op meer dan één plek bijzonder wrang in de mond ligt.
Van dodencel naar geleide uitstap
Horion - inmiddels 77 en al ruim vier decennia achter de tralies - is een bekend gezicht in het Belgische gevangeniswezen. Niet als modelgevangene, maar als man die in 1979 met zijn kompaan Roland Feneulle vijf leden van het gezin Steyaert in koelen bloede ombracht in hun woning in Sint-Amandsberg. Daarbovenop werd hij veroordeeld voor de moord op een Poolse winkelierster datzelfde jaar. In 1980 kreeg hij de doodstraf, later automatisch omgezet in levenslang.
Sinds de vroege jaren negentig probeert Horion stap voor stap weg te geraken van zijn levenslange straf: via verzoeken tot penitentiair verlof, aanvragen tot voorwaardelijke invrijheidstelling, en de laatste jaren met steun van zijn advocaat Jürgen Millen, via pogingen tot plaatsing onder elektronisch toezicht. Tot nog toe zonder succes — tot vandaag.
De strafuitvoeringsrechtbank ziet nu toch ruimte voor een gecontroleerde beweging richting de buitenwereld. De deur van de gevangenis zwaait niet open, maar staat op een kier: Horion krijgt toestemming om – onder begeleiding – op zoek te gaan naar een residentiële instelling die bereid is hem op te nemen. Een ‘absolute voorwaarde’ voor elk verder scenario rond vrijlating, luidt het.
Begeleid, begrensd en buiten Oost- en West-Vlaanderen
De uitgaansvergunningen komen niet zonder beperkingen. Elke uitstap moet vooraf worden aangevraagd, grondig worden voorbereid in samenwerking met de psychosociale dienst van de gevangenis van Hasselt, en telkens expliciet worden goedgekeurd door de directie. Freddy Horion mag zich bovendien enkel begeven naar en van de instelling, zonder ‘omwegen’, en moet op elk moment worden vergezeld door zijn advocaat. Zijn zoekgebied wordt geografisch beperkt: geen instelling in Oost- of West-Vlaanderen, waar zijn misdaden diepe sporen nalieten.
Voor advocaat Jürgen Millen is het een belangrijke doorbraak. “Hopelijk is dit de laatste tussenstap naar het verlaten van de gevangenis,” stelt hij. Maar tegelijk weet ook hij: deze tussenstap is wankel. “Elke misstap betekent het einde van dit traject.”
Euthanasie als alternatief?
Begin dit jaar raakte bekend dat Horion euthanasie heeft aangevraagd, wegens ‘ondraaglijk psychisch lijden’. Volgens zijn advocaat was dat geen theatrale zet, maar het gevolg van jarenlange frustratie over het falen van elke poging tot resocialisatie. Horion zou zich structureel vastgelopen voelen, zonder perspectief. Of de aanvraag nog loopt, weten we niet. Evenmin is bekend of inmiddels residentiële instellingen zijn aangeschreven, laat staan geïnteresseerd. De tijd dringt: op 14 augustus verwacht de strafuitvoeringsrechtbank een eerste update over de zoektocht.
Wat wél vaststaat: een geschikte instelling moet bereid zijn om te werken aan Horions persoonlijkheidsproblematiek, én hem te helpen met de heroriëntatie naar een samenleving die allang veranderd is. Een samenleving waarin relaties, vrijheid en verantwoordelijkheid niet volgens het rigide schema van een gevangenis verlopen.
Familie van de slachtoffers slaat alarm: “Waarom nu ineens wél?”
De beslissing roept, zoals verwacht, hevige emoties op bij de nabestaanden van de slachtoffers. Johan Steyaert (66), broer van het vermoorde gezinshoofd, uit zijn afschuw zonder omwegen. “Het maakt mij bang. Als het donker wordt, gaat bij mij de deur op slot. Elke avond opnieuw.” Hij betwijfelt ten zeerste of Horion zich aan de strikte voorwaarden zal houden. “In 1979 werd hij ook vervroegd vrijgelaten. En toen vermoordde hij mijn broer en diens hele gezin.”
Steyaert vindt het onbegrijpelijk dat justitie nu wel bereid lijkt tot een stap richting vrijlating, terwijl eerdere verzoeken telkens werden afgewezen wegens het reële risico op recidive. “Waarom zou dat risico nu ineens verdwenen zijn?”
Rechtbank waarschuwt: nul marge voor fouten
De strafuitvoeringsrechtbank beseft de gevoeligheid van de beslissing en benadrukt dat de voorwaarden niet vrijblijvend zijn. Elk incident, elke overschrijding van de afgebakende modaliteiten, betekent het einde van het verhaal. “Wie zich niet aan de voorwaarden houdt, geraakt niet ver,” klinkt het kort maar krachtig. Met andere woorden: deze tijdelijke toestemming is geen begin van vrijheid, maar een allerlaatste proefproject. Faalt Horion, dan valt het doek definitief .
En nu?
Freddy Horion mag de gevangenis uit, maar niet vrij. Hij mag stappen zetten, maar niet vooruit zonder toezicht. En hij mag hopen, maar niet vergeten. De samenleving kijkt toe, en met haar de families die al meer dan 45 jaar met de littekens leven van een gruwel die nooit verjaart. De kans die hij nu krijgt, is even historisch als omstreden. Of het een tussenstap naar herstel wordt, of naar de definitieve afwijzing, ligt in zijn handen. Maar aan elke uitgang zit ook een deurklink aan de binnenkant.
(Foto: Paul Versele/Photo News)
