Wat als Tokyo morgen van de kaart wordt geveegd?
Het klinkt als het scenario van een rampenfilm, maar Japan neemt het bloedserieus. Het parlement heeft de weg vrijgemaakt voor een ‘reservehoofdstad’ die het land moet besturen als Tokyo wordt uitgeschakeld door een zware aardbeving of andere ramp. Waarom heeft een van de meest voorbereide landen ter wereld eigenlijk een plan B nodig?
Japan bouwt liever een reservehoofdstad dan achteraf te moeten vaststellen dat niemand een plan had. Het parlement heeft een wet goedgekeurd die de aanwijzing van één of meer regio’s als back-up voor de belangrijkste overheidsfuncties mogelijk maakt. Tokyo blijft de hoofdstad, maar als de hoofdstad uitvalt, moet Japan niet zelf ook op zwart gaan.
En dat is geen overdreven paranoia. Japan ligt op een van de meest aardbevingsgevoelige plekken ter wereld. Volgens Japanse ramingen bestaat er een aanzienlijke kans dat de regio Tokyo de komende decennia wordt getroffen door een zware aardbeving. Het probleem is niet alleen dat gebouwen kunnen instorten. In Tokyo zitten politiek, administratie, financiële instellingen en een enorme economische machtsconcentratie dicht op elkaar.
14,3 miljoen mensen op één kluit
Tokyo is geen stadje dat je even evacueert.
De Japanse hoofdstad en gelijknamige prefectuur telt momenteel ongeveer 14,3 miljoen inwoners. Alleen al de 23 speciale wijken van Tokyo herbergen bijna 10 miljoen mensen.
En wie de hele metropoolregio meetelt, komt uit op ongeveer 37 miljoen inwoners. Daarmee is Tokyo een van de grootste stedelijke concentraties ter wereld.
Dat maakt de Japanse situatie behoorlijk kwetsbaar. Als een zware aardbeving precies daar toeslaat, heb je niet alleen een humanitaire ramp. Je kunt ook in één klap een deel van het bestuurlijke en economische zenuwcentrum van een land uitschakelen.
Tokyo is te belangrijk geworden
Er zit nog een tweede probleem achter het plan. Japan wil al langer af van de extreme concentratie van bevolking, bedrijven, overheid en economische macht rond Tokyo.
Ongeveer een derde van de Japanse bevolking woont in de hoofdstadregio en een aanzienlijk deel van de economische activiteit is er geconcentreerd. De regering ziet een tweede machtscentrum daarom niet alleen als een soort politieke brandverzekering, maar ook als een manier om Japan minder afhankelijk te maken van één regio.
Met andere woorden: als Tokyo niest, wil Japan niet langer dat de rest van het land verkouden wordt.
Osaka ruikt zijn kans
En daar begint het politiek interessante gedeelte.
Osaka geldt momenteel als een van de belangrijkste kandidaten. De stad ligt op ongeveer 400 kilometer van Tokyo en beschikt over een enorme economische en infrastructurele basis.
Maar Osaka heeft nog een troef: politiek.
De Japan Innovation Party, die al jaren pleit voor decentralisatie en een tweede hoofdstad, heeft haar machtsbasis in Osaka. Critici vrezen daarom dat het plan niet uitsluitend over aardbevingen, veiligheid en continuïteit gaat.
Want een reservehoofdstad betekent ook miljardeninvesteringen in infrastructuur, overheidsgebouwen, verbindingen en economische ontwikkeling.
Een aardbeving kan dus zomaar een vastgoed- en infrastructuurwedstrijd worden.
Osaka is niet alleen
Osaka heeft bovendien concurrentie.
Nagoya, Fukuoka en Sapporo hebben eveneens belangstelling getoond. De wet schrijft geen specifieke stad voor. Kandidaten moeten vooral aantonen dat ze voldoende infrastructuur, economische slagkracht en bestuurlijke capaciteit hebben én voldoende beschermd liggen tegen dezelfde ramp die Tokyo zou kunnen treffen.
Dat belooft een merkwaardige competitie op te leveren: steden die elkaar proberen te overtuigen waarom hún stad het beste alternatief is als de andere stad in Japan door een catastrofe wordt getroffen.
En dan is er de rekening
De meest Japanse vraag van allemaal moet uiteindelijk nog worden beantwoord: wat gaat dat kosten?
Een echte reservehoofdstad is geen extra gemeentehuis met een paar noodgeneratoren. Er moeten bestuurlijke voorzieningen, communicatiesystemen, infrastructuur en voldoende capaciteit zijn om belangrijke staatsfuncties daadwerkelijk over te nemen.
De prijskaart van het project is voorlopig niet duidelijk.
En dus kan Japan straks met een perfect voorbereide reservehoofdstad zitten die miljarden heeft gekost, maar hopelijk nooit gebruikt hoeft te worden.
Dat klinkt absurd.
Tot Tokyo op een dag begint te schudden?
(Foto: Pixabay)
