Je kent dat soort verhalen wel. Mensen die zeggen dat hun bankrekening plots afgesloten werd ‘zonder reden’. Vaak wuiven we dat weg als een halve complottheorie van iemand die waarschijnlijk iets uitgespookt heeft. Marc Van Ranst bedreigd. Dubieuze transacties. Iets in die aard. Tot iemand die je kent plots hetzelfde vertelt.
Sam Brokken — Vlaming, ondernemer en al jaren woonachtig in India — contacteerde onze redactie met een verhaal dat tegelijk absurd, kafkaiaans én opvallend herkenbaar klinkt voor wie de voorbije jaren het groeiende wantrouwen tegenover banken en overheden wat gevolgd heeft.
Wat begon als een simpele overschrijving voor zijn kinderen vlak voor kerstmis, eindigde enkele maanden later met afgesloten bankrekeningen, geweigerde bankdiensten en een man die zich afvraagt hoe het mogelijk is dat hij als Belg in het buitenland praktisch financieel persona non grata werd. En vooral: waarom precies hij?
“Het begon eigenlijk heel banaal”, vertelt Sam vanuit India. “Ik wilde geld overschrijven van mijn Belgische Argenta-rekening naar mijn kinderen voor kerst. Alleen: plots werkte mijn online banking niet meer.”
In eerste instantie dacht hij aan een technisch probleem. Dat gebeurt wel eens. Maar toen hij contact opnam met zijn bank, begon een administratieve lijdensweg die uiteindelijk maanden zou duren. “Plots moest ik allerlei documenten aanleveren. Bewijzen dat ik effectief in India woonde. Mijn residentiestatus. Belastingsdocumenten. Allerlei officiële papieren. Ik heb zelfs documenten via het Belgisch consulaat in Mumbai moeten laten bevestigen.”
Volgens Sam bleef de bank tijdens die periode steeds bijkomende documenten opvragen. Zodra hij iets doorgestuurd had, volgde opnieuw een nieuwe vraag. “Dat proces bleef maar duren. Risk assessments, compliance-procedures, beslissingsbomen… ik heb mij letterlijk wekenlang beziggehouden met papieren verzamelen.”
Wat hem vooral stoort, is dat de bank volgens hem al jarenlang wist dat hij in India woonde. “Ik heb dat destijds officieel gemeld toen ik vertrok. Ik woon hier niet illegaal in een hut in de jungle. Ik ben hier geregistreerd, werk hier, betaal hier belastingen. In al die jaren was dat blijkbaar geen probleem. Tot plots wel.”
De echte klap kwam begin april. Toen ontving hij naar eigen zeggen een mail waarin hem meegedeeld werd dat men geen rekeninghouders in India wenste. “Dat was eigenlijk het moment waarop ik besefte dat de beslissing waarschijnlijk van in het begin al genomen was”, zegt hij. “Ze hebben mij maanden laten rondlopen om documenten te verzamelen terwijl ze wellicht al lang wisten dat ze mij eruit wilden.”
Zijn Belgische rekeningen werden afgesloten. Het resterende geld werd uiteindelijk overgeschreven naar zijn zoon. En daarmee was het verhaal voor de bank klaar.
Voor Sam niet. Want volgens hem begon het probleem pas daarna écht zichtbaar te worden. “Ik heb andere banken geprobeerd. ING. KBC. Niemand wil mij nog als klant. Je beseft pas hoe belangrijk een bankrekening is wanneer je er geen meer hebt.”
En precies daar wordt dit verhaal groter dan één gefrustreerde Belg in India. Want Sam is lang niet de enige die het gevoel heeft dat banken de voorbije jaren steeds sneller klanten dumpen die ‘complex’, ‘gevoelig’ of administratief lastig worden. Dat gaat van crypto-investeerders tot mensen die buiten Europa wonen, zelfstandigen met internationale geldstromen of figuren die online als ‘controversieel’ worden beschouwd.
En laat Sam nu net iemand zijn die zich de voorbije jaren geregeld kritisch uitliet over media, politiek en maatschappelijke evoluties.
Toeval? Dat is natuurlijk de grote vraag. We zien steeds vaker dat ‘dwarsliggers’ problemen krijgen. Mensen die kritisch zijn voor het systeem, die dan plots hun rekeningen zien opgezegd worden of geblokkeerd worden.
Hard bewijs voor politieke druk is er niet niet. En eerlijk: dat is ook bijzonder moeilijk te bewijzen. Banken zullen altijd verwijzen naar compliance, risicoanalyse, antiwitwaswetgeving en interne procedures. Maar tegelijk valt moeilijk te ontkennen dat banken de voorbije jaren een pak nerveuzer geworden zijn.
Eén verkeerd dossier, één verdachte transactie of één regulator die moeilijk doet, kan financiële instellingen miljoenen kosten. Dus spelen banken steeds vaker op veilig. Té veilig, zeggen critici.
Het gevolg is dat sommige klanten het gevoel krijgen dat ze behandeld worden alsof ze een internationaal misdaadsyndicaat runnen omdat ze toevallig buiten Europa wonen of een ‘moeilijk profiel’ hebben.
En daar wringt voor veel mensen het schoentje. Want terwijl Europa voortdurend spreekt over globalisering, internationale samenwerking en mobiliteit, botsen Europeanen die effectief buiten de EU wonen steeds vaker op gigantische administratieve muren.
Sam wijst zelf op de ironie. “Europa sluit handelsdeals met India. Men wil samenwerking, mobiliteit, internationale handel… maar probeer als Belg die daar woont nog maar eens een normale bankrelatie te behouden.”
Wat het verhaal extra gevoelig maakt, is dat er in Europa wel degelijk regelgeving bestaat rond het recht op een basisbankrekening. Alleen blijken daar in de praktijk allerlei uitzonderingen, voorwaarden en interpretaties rond te bestaan. Voor gewone mensen voelt dat vaak aan alsof banken uiteindelijk toch zelf beslissen wie nog welkom is en wie niet. En dat idee maakt veel mensen ongemakkelijk.
Want vroeger kon je perfect zonder sociale media leven. Zonder smartphone ook nog wel. Maar probeer vandaag eens zonder bankrekening door het leven te gaan. Geen loon. Geen betalingen. Geen online diensten. Geen overschrijvingen. Geen moderne samenleving meer eigenlijk.
Dat maakt banken machtiger dan ooit. En precies daarom kijken steeds meer mensen met argwaan naar verhalen zoals dat van Sam Brokken. Niet noodzakelijk omdat ze geloven in grote samenzweringen, maar omdat ze voelen dat gewone burgers steeds sneller vastlopen in systemen die almaar onpersoonlijker worden.
Systemen waar een algoritme, een compliance-afdeling of een interne risicoscore plots kan beslissen dat jij geen interessante klant meer bent, of een ‘gevaarlijke’ klant.
En dan helpt het weinig dat je al jaren braaf klant bent. Of dat je gewoon geld wilde overschrijven voor kerstmis.
