Eva De Bleeker droomt van een nieuw liberale feniks, maar haar partij wil vooral dat ze eerst uit de as verdwijnt.
Open VLD zelfs geen schaduw meer van zichzelf. Eva De Bleeker wil in september een nieuwe partijnaam lanceren, maar het enige wat haar partijgenoten blijkbaar willen herstarten is haar voorzitterschap.
Eva De Bleeker had gedacht dat ze een frisse liberale wind door de vergaderzalen van Melsbroek kon jagen. Wat ze kreeg, was storm op zee zonder reddingsboei. Haar ‘vernieuwingscongres’, van september, moet het startschot worden voor een grootse wedergeboorte van Open VLD — inclusief nieuwe naam, nieuw elan en, jawel, een verse laag marketingvernis over een inhoudelijk lege vitrine. Maar een groeiende groep liberale zwaargewichten fluistert het al eken luidop in de wandelgangen: dit schip vaart richting ijsberg, en Eva zit aan het roer met de ogen dicht.
Vandaag trekt een stevige groep partijtoppers aan de alarmbel. Ze willen dat het congres wordt uitgesteld. De reden? “Er is te weinig tijd.” Maar de échte reden? “Er is te weinig vertrouwen.”Allemaal heel erg off the record, maar de geschiedenis van de Vlaamse liberalen laat zich lezen als een saga van broeder- en zustermoorden – bij voorkeur op de straatstenen.
Van herstichting naar hapklare persshow
Aanvankelijk klonk het nobel: De Bleeker kondigde na de verkiezingscatastrofe een ‘herstichting’ aan. Een hergeboorte! Een nieuwe ideologische ruggengraat! Een merk dat opnieuw de harten van de liberale kiezer zou veroveren — of op z’n minst niet langer op sterven na dood zou zijn.
Maar onder druk van het partijbureau en de chronische tijdsdruk in het blauwe kamp, verwerden die grootse plannen al snel tot een 'startmoment’. En dan nog een mager moment, met een ‘beginseltekst’ die voorlopig alleen bestaat op post-its en vage voornemens. “We kunnen geen afkooksel serveren van het verkiezingsprogramma waarmee we zwaar verloren hebben”, klinkt het bij een partijtopper. “Dan kun je beter gewoon niets doen en hopen dat de kiezer Alzheimer heeft.”
De Jongliberalen – doorgaans de spring-in-‘t-veldjes van de partij - zetten de hakken in het zand. Hun petitie tegen de ‘applausshow’ — zo noemen ze het geplande congres — klinkt als een wanhoopskreet van een generatie die het beu is om achter het blauwe gordijn louter te figureren. Ze eisen échte inhoud, debat, amendementen, kortom: een democratisch proces.
Oude vijanden, nieuwe front
En dan is er nog de G10, de informele schaduwregering binnen de partij, die De Bleeker in theorie moest versterken maar haar intussen op het matje roept. Onder hen: ex-voorzitters Egbert Lachaert, Gwendolyn Rutten, Tom Ongena. Maar ook zwaargewichten als Bart Somers, Frédéric De Gucht en Alexia Bertrand. Zelfs Stephanie D’Hose en Steven Coenegrachts zitten mee rond de koffietafel. Het feit dat dit zootje ongeregeld – dat onder normale omstandigheden nog liever een week op Ibiza zit met Elio Di Rupo dan samen aan tafel gaan – nu de handen in elkaar slaat, is veelzeggend. De Bleeker weze gewaarschuwd.
De top weet dat een verkeerde herstart erger is dan helemaal geen. Een naamsverandering zonder inhoud is als een scheidingsfeest organiseren terwijl je nog samenwoont. Allemaal kostelijk, pijnlijk en vol slechte herinneringen.
“Er ligt nog niets op tafel”, zegt een insider. “En wat er eventueel op tafel komt, is nog geen kruimel waard.”
Eva’s leiderschap: symboliek, slordigheid en stilstand
En dan is er nog het grootste probleem: Eva zelf. "Ze is democratisch verkozen, dat wel. Maar dat is Liz Truss ook ooit geweest,” sneert een liberaal parlementslid. Haar stijl wordt als vaag omschreven, haar communicatie als flets, haar interviews als generisch.
Hoogtepunt van de slordigheid: een interne persmail na het vertrek van Vlaams Parlementslid Maurits Vande Reyde — die zélf zijn conclusies trok uit het rumoer — werd verstuurd met het onderwerp “Reactie op het vertrek van Eva De Bleeker”. Een freudiaanse verspreking die men op het hoofdkwartier trachtte te sussen met de gebruikelijke: “druk, druk, druk”.
Maar ook inhoudelijk is er weinig dat de partij bijeenhoudt. De Bleeker bestuurt de partij op cruisecontrol, maar ‘anderen' voeren de échte gesprekken buiten haar om. Zo pleitte Egbert Lachaert onlangs in een opiniestuk voor een liberale partij die niet langer een ‘vrijheid-blijheid’-clubje is, maar inzet op sociale verbondenheid. Een opvallend bochtje naar links van de man die ooit nog voorstelde om werklozen na zes maanden hun uitkering te ontnemen.
“Egbert opent tenminste debatten,” zegt een partijtopper. “Eva is nog niet begonnen met de inleiding.”
Hopen op een mirakel?
Wat kunnen de liberalen met een voorzitter die het licht probeert aan te houden in een lege zaal. Een liberaal is traditioneel een praktiserend arheïst, maar het geloof is nog nooit tegelijk zo zwak als sterk geweest. Geloven in een mirakel om te kunnen geloven in de toekomst. Doch, geloof begint waar de rede eindigt en je overtuigt er geen kiezers mee.
Volgens de officiële woordvoerder blijft alles op schema. De Bleeker trekt de komende weken het land door om lokale afdelingen warm te maken. “De steun voor een nieuwe naam is groot,” klinkt het.
Maar in de wandelgangen klinkt iets anders. Iets kouder. Iets definitievers. Iets wat je hoort wanneer een partij beseft dat haar grootste probleem niet haar naam is, maar haar kapitein.
(Foto: Philip Reynaers / Photonews)
