Frank Vandenbroucke (Vooruit). “Lange verblijven in het ziekenhuisbed zijn vaak niet noodzakelijk of in het voordeel van de patiënt.”
De gemiddelde verblijfsduur in Belgische ziekenhuizen is de voorbije veertien jaar afgenomen van zes naar vijf dagen. Dat blijkt uit een analyse van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE), gebaseerd op meer dan 25 miljoen ziekenhuisopnames tussen 2008 en 2022. Volgens het KCE gaat die evolutie niet gepaard met een verhoogd risico op ongeplande heropnames of overlijden binnen de dertig dagen na ontslag.
Niet alleen de ligduur verkort, ook het aandeel ingrepen in dagopname blijft stijgen. In 2008 gebeurde 58 procent van de chirurgische ingrepen zonder overnachting, in 2022 was dat al 66 procent. De trend past binnen een bredere hervorming van het ziekenhuislandschap, waarbij sneller ontslag, hogere doorstroming en efficiënter gebruik van middelen centraal staan.
Volgens het KCE is die evolutie zowel medisch als organisatorisch gestuurd. Kortere verblijven zouden het risico op ziekenhuisgerelateerde complicaties verminderen en patiënten sneller laten herstellen in hun vertrouwde omgeving. Voor het zorgsysteem betekent dat minder bezette bedden, een efficiëntere inzet van het schaarse zorgpersoneel en een lagere kost per patiënt.
Een overzicht van de wetenschappelijke literatuur zou die redenering grotendeels ondersteunen. In de meeste gevallen zouden kortere ziekenhuisopnames en daghospitalisaties niet tot slechtere gezondheidsuitkomsten leiden. Een belangrijke uitzondering is de behandeling van hartfalen in dagopname, waar wel meer heropnames worden vastgesteld.
Kwetsbare groepen blijven aandachtspunt
Toch plaatst het KCE enkele kanttekeningen. Bij kwetsbare groepen blijft het aandeel ongeplande heropnames hoog. Bij 85-plussers ligt dat rond de 10 procent. Daarnaast bestaan er aanzienlijke verschillen tussen ziekenhuizen, wat wijst op uiteenlopende praktijken en verschillen in zorgorganisatie. Kortere verblijven vragen bovendien vaak een intensievere zorgverlening, wat alleen haalbaar is met voldoende en goed opgeleid personeel — een blijvend knelpunt in de sector.
Cijfers als kompas
Opvallend is dat de analyse opnieuw bijna volledig vertrekt vanuit meetbare indicatoren: ligduur, heropnames, sterftecijfers en kostenbeheersing. Het individuele verhaal van de patiënt blijft grotendeels buiten beeld. Niet elke thuissituatie is veilig of ondersteunend, niet elke patiënt beschikt over mantelzorg, en niet iedereen herstelt beter buiten het ziekenhuis. Die menselijke context speelt in de beleidsafwegingen nauwelijks een rol, terwijl net daar de grootste verschillen schuilgaan.
‘Beter voor iedereen’
Minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) ziet in de cijfers een bevestiging van het gevoerde beleid. Volgens hem zijn lange ziekenhuisopnames vaak niet noodzakelijk en niet in het belang van de patiënt. Mensen herstellen beter thuis, een kortere opname verlaagt de factuur en vermindert de druk op het ziekenhuispersoneel, stelt hij. Kritische vragen over de verschuiving van zorg naar de thuissituatie, de draagkracht van gezinnen en de sociale ongelijkheid die dat met zich meebrengt, blijven daarbij onderbelicht. De beleidslijn is duidelijk: cijfers sturen het beleid, en het menselijke wordt geacht zich daaraan aan te passen.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
