De Wever mag kiezen: miljonairs plukken of zieken treffen?
De zoektocht naar miljarden voor de federale begroting legt opnieuw de klassieke tegenstellingen binnen de regering-De Wever bloot. N-VA en MR mikken resoluut op besparingen in de uitgaven, Vooruit schuift een miljonairstaks naar voren als symbooldossier. Wat zich aandient, is een begrotingsronde waarin ideologie opnieuw de bovenhand krijgt op rekenkunde.
Een gat van 40 miljard
Volgens het Monitoringcomité stevent de federale overheid tegen 2029 af op een tekort van 5,5 procent van het bbp. In mensentaal: zo’n 40 miljard euro. De formatie-afspraken van vorig jaar voorzagen al in een sanering van 23 miljard, maar dat cijfer blijkt grotendeels fictie: de berekende terugverdieneffecten zijn te rooskleurig en maken de kloof in de realiteit kleiner dan beloofd.
De discussie gaat intussen niet enkel over de begroting van 2026, maar over bijsturingen voor de hele legislatuur. MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez mikt op een besparing van 20 miljard tegen 2029, CD&V-vicepremier Vincent Van Peteghem houdt het op 16 miljard. Premier Bart De Wever schuift zelf een ‘realistischer’ pakket van 8 tot 10 miljard naar voren, voldoende om de Europese Commissie voorlopig tevreden te stellen, maar niet om het tekort onder de symbolische 3 procent te krijgen.
Weinig speelruimte
De federale overheid zit klem. Van de 150 miljard euro aan sociale zekerheid, tot de 25 miljard aan dotaties voor gewesten en gemeenschappen, en de 12 miljard aan jaarlijkse rentelasten: bijna alles ligt vast. Wat overblijft, is ‘amper' 37 miljard om de kern van de federale staat draaiende te houden. In die marge moeten de miljarden gevonden worden. Besparen, besparen, besparen, terwijl tal van sectoren al jaren op hun tandvlees zitten.
Gezondheidszorg geviseerd
De blik van N-VA en MR richt zich dan maar op de gezondheidszorg, het luik dat tijdens de formatie grotendeels buiten schot bleef. De langdurig zieken, een groep waarvan de uitkeringen jaarlijks ruim 11 miljard kosten, vormen daarbij het eerste doelwit. Een recente RIZIV-steekproef toont dat een kwart van de erkend arbeidsongeschikten eigenlijk arbeidsgeschikt zou zijn. Voor de liberalen en Vlaams-nationalisten is dat het bewijs dat hervorming en besparing mogelijk zijn. Ook de groeinorm in de gezondheidszorg, die nu nog een uitgavenstijging van 2,5 procent bovenop de index toestaat, staat ter discussie.
Belastingen als breekijzer
Vooruit, CD&V en Les Engagés volgen een ander spoor en leggen nadruk op bijkomende inkomsten. CD&V viseert managementvennootschappen, die door steeds meer belastingplichtigen gebruikt worden om de druk op arbeidsinkomen te ontwijken. Vooruit trekt dan weer de kaart van de symboliek en pleit voor een jaarlijkse bijdrage van vermogende particulieren via een miljonairstaks. Daarmee wil de partij tegelijk de effectentaks uitbreiden.
De liberalen reageren voorspelbaar: Bouchez zette de socialistische piste meteen weg als een “Voortaks”. Daarmee is duidelijk dat de onderhandelingsfase voorlopig meer weg heeft van partijprofilering dan van een gezamenlijke oefening. Enfin: onze nationale leuze ‘eendracht maakt macht’ klinkt holler dan ooit.
Tijd dringt
Premier De Wever zit met zijn vicepremiers in een strak schema. Het begrotingsoverleg van maandag leverde - wat had je gedacht - geen doorbraak op, terwijl de eerste minister de rest van de week in Kopenhagen verblijft voor een Europese top. Vrijdag volgt een nieuwe poging na het kernkabinet. De deadline voor een ontwerpakkoord blijft 14 oktober, wanneer De Wever normaal zijn eerste beleidsverklaring als premier moet afleggen in de Kamer. Nu ja, België zou België niet zij n als daar geen mouw aan kan worden gepast:l binnen de meerderheid klinkt steeds luider dat ook die datum kan worden opgeschoven om tijd te kopen.
Oude patronen, nieuwe ronde
De breuklijnen zijn vertrouwd: N-VA en MR die mikken op saneren en besparen, socialisten en christendemocraten die lastenverschuivingen verdedigen. Tijdens de formatie was het dossier van de meerwaardebelasting de splijtzwam, ditmaal dreigt het debat over een vermogensheffing of bijkomende sanering dezelfde rol te spelen.
De miljardenzoektocht is nog maar begonnen, maar de politieke toon staat al scherp. De vraag is niet alleen hoe groot de sanering wordt, maar vooral wie de rekening zal betalen.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
