Ceci n'est pas een straf.
Vlaams minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) kondigt opnieuw een verstrenging aan voor werkzoekenden. Minder kansen, snellere sancties, strakkere opvolging. Maar Demir wil niet dat het een strafmaatregel wordt genoemd. “Nee hoor,” zegt de minister. “Een duwtje in de rug.” De vraag blijft alleen of ze zelf gelooft wat ze zegt — tenzij je ervan uitgaat dat elke werkzoekende ofwel een profiteur, ofwel een kluns is die er maar niet in slaagt werk te vinden. Dan klopt het plaatje perfect.
N-VA schuift steeds verder richting een partij die voluit kiest voor de oorlogsindustrie en tegelijk een nieuwe slogan op haar vaandel naait: controleren, disciplineren en sanctioneren. Waar vroeger nog werd gesproken over activering, klinkt het steeds nadrukkelijker als disciplinering. Waar is de mens achter de statistiek? Die is ondergeschikt aan het Excelblad.
Snellere route naar sancties
Eind november stonden 126.965 werkzoekenden met een uitkering of in beroepsinschakelingstijd geregistreerd bij VDAB. Zij moeten aantonen dat ze actief op zoek zijn naar werk. In juni 2025 leidde die verplichting al tot 11.358 waarschuwingen, sancties of negatieve evaluaties. Volgens Demir is dat geen slecht nieuws, maar een teken dat het systeem werkt.
Tot nu toe kreeg een werkzoekende twee kansen: eerst een gesprek, daarna een formeel afsprakenblad. Pas bij een tweede overtreding volgde het ‘ultieme’ afsprakenblad, de laatste stap voor een sanctie. Vanaf 1 januari verdwijnt dat eerste document. Wie een afspraak mist, krijgt meteen het ultieme blad onder de neus geschoven — en dus sneller een mogelijke sanctie.
Activering of afstraffing?
Demir noemt de verstrenging noodzakelijk. “Onderzoek toont aan dat mensen sneller werk vinden als je strakker opvolgt. De kans op werk daalt naarmate iemand langer werkloos blijft,” zegt ze. Daarom worden controles versneld en opdrachten gerichter geformuleerd. Tegelijk benadrukt de minister dat de begeleiding “intensiever” wordt — al blijft onduidelijk hoe die intensiteit zich verhoudt tot de snellere route naar repressie.
Het beleid draait dus steeds meer om afvinken en anticiperen op falen. In dat schema blijft weinig ruimte voor omstandigheden, nuance of realiteit: leeftijd, gezondheid, regionale verschillen op de arbeidsmarkt, of simpelweg pech. Het dossier moet vooruit, en het liefst in rechte lijn.
Waar blijft de menselijke maat?
De Vlaamse werkzoekende krijgt zo een beleid dat nadruk legt op wantrouwen en opvolging, niet op ondersteuning. De retoriek blijft vriendelijk: het is allemaal bedoeld om “te helpen”. Maar in de praktijk wordt de marge om te struikelen kleiner, de kans op straf groter.
Een duwtje in de rug? Voor wie al stevig staat misschien. Voor de rest voelt het vooral alsof een nummertje sneller naar rood springt.
(Foto: Bert Van Den Broucke/Photo News)
