Vuurdoop voor federale regering.
Na een week van speechen in New York staat Bart De Wever weer met beide voeten in de Belgische realiteit. Vanaf deze week buigt hij zich over een van de zwaarste opdrachten van zijn premierschap: het federale begrotingstekort terugdringen. “De Wever gaat van start met miljardendans", schrijft ‘De Tijd’. Een treffende metafoor, want het gaat om niets minder dan een choreografie van harde cijfers, politieke deals en pijnlijke ingrepen.
De cijfers laten weinig ademruimte
Volgens het jongste rapport van het Monitoringcomité loopt het federale tekort dit jaar op tot 26,5 miljard euro – goed voor 4,2 procent van het bbp. Tegen 2029 dreigt dat zelfs te groeien naar ruim 39 miljard euro, of 5,5 procent van het bbp. Samen met de deelstaten klokt het tekort af op ruim 44 miljard. De rentelasten stijgen ondertussen van 11 miljard vandaag naar 18,5 miljard in 2029. Voor de regering-De Wever betekent deze ‘voorspellingen’ een haast existentiële uitdaging: hoe hou je de begroting overeind zonder de economie te wurgen?
De lat ligt bij 16,6 miljard
Minister van Begroting Vincent Van Peteghem becijferde dat er minstens 16,6 miljard euro moet worden gevonden om het tekort tegen het einde van de legislatuur terug te dringen tot de symbolische grens van 3 procent van het bbp. Dat cijfer is voor sommigen in de regering pure noodzaak, voor anderen politieke fictie. Vicepremier Maxime Prévot noemde het al “onrealistisch” en wil de doelstelling lager leggen. Toch staat - volgens experten - vast dat er zonder bijsturing een torenhoog gat gaapt in de overheidsfinanciën.
Politieke en sociale breuklijnen
De Wever staat dus voor een dubbele opdracht. Eerst moet hij zijn coalitiepartners overtuigen dat een inspanning van deze grootte onvermijdelijk is. Daarna kan hij pas de concrete miljarden beginnen zoeken. Maar of de lat nu hoog of laag wordt gelegd: het zal pijn doen. De begrotingsdiscipline van Vlaanderen evenaren op federaal niveau is één zaak; het in de praktijk uitvoeren bij een verdeeld politiek landschap is iets heel anders.
Mogelijke pistes: van managementvennootschappen tot langdurig zieken
Van Peteghem hintte dit weekend al naar enkele sporen. De wildgroei aan managementvennootschappen – die de belastingdruk voor sommigen fors verlaagt maar tegelijk de inkomsten voor de staat uitholt – moet volgens hem worden ingedijkt. Daarnaast wil hij het aantal langdurig zieken strenger laten controleren: momenteel zijn dat er ruim 600.000, goed voor een jaarlijkse uitgavenpost van 11 miljard euro. Door activering hoopt hij een deel daarvan te verminderen. Over waanzinnige defensie-uitgaven horen ‘de Pete’ met geen woord.
Ook het remgeld voor een bezoek aan de huisarts ligt op tafel. Het huidige tarief van 4 euro (of 1 à 1,5 euro voor mensen met verhoogde tegemoetkoming) is al jaren niet geïndexeerd. Een verhoging zou snel een besparing opleveren, maar zal politiek gevoelig liggen.
Belastingen en hervormingen: evenwicht zoeken
De coalitiepartijen spraken bij hun aantreden af dat twee derde van de begrotingsinspanning via hervormingen zou komen en slechts een derde via ‘diverse maatregelen’. Van dat laatste mag bovendien maar een derde bestaan uit nieuwe belastingen – in totaal dus slechts één negende van het totaalbedrag. Maar weten allemaal hoe politici omgaan met beloven en doen.
(FotoAI-P-magazine)
