Zoersel staat bij de eerste schooldag op zijn kop door gekleuter over gender.
In de gemeenteschool Beuk & Noot in Sint-Antonius-Zoersel is het nieuwe schooljaar begonnen met een opvallende afspraak. De kleuters van één klas zeggen voortaan geen ‘juf’ of ‘meester’ meer. De - euhm, hoe moegen we ze noemen - begeleider in kwestie heeft een non-binaire genderidentiteit en wil uitsluitend met de voornaam worden aangesproken. De school heeft de ouders daarvan op de hoogte gebracht en steunt de keuze. Menig ouder fronstte de wenkbrauw. Burgemeester Katrien Schryvers (CD&V + Vooruit) roept op tot sereniteit: “De kleuters zullen er snel mee weg zijn, en niet de aanspreking telt, maar de manier waarop iemand in de klas staat.”
Dat klinkt verstandig, maar met een ‘maar’.
De kleuter moet zich aanpassen, niet de volwassene
Een kleuter van vier of vijf jaar leert de wereld kennen via eenvoudige, herkenbare categorieën. Juf en meester zijn geen ideologische constructies, maar functionele aanduidingen die duidelijkheid bieden over de rol van de volwassene in de klas. Ze markeren het verschil tussen de ouder thuis en de professional op school. Door die aanduidingen te schrappen en te vervangen door een voornaam, wordt de kindertaal aangepast aan de identiteitsbeleving van één volwassene. De school stelt die aanpassing voor als vanzelfsprekend respect, gestoeld op het non-discriminatiebeginsel en de neutraliteitsverklaring van het OVSG. Daarmee wordt de volgorde omgekeerd. Niet de ontwikkelingsfase van de kleuter is het uitgangspunt, maar de wens van de leerkracht om niet in een binaire categorie te worden geplaatst.
Taal is nooit neutraal
De argumentatie dat ‘het enkel om de aanspreking gaat’ is - naar ons aanvoelen - te gemakkelijk. Taal is geen neutrale laag die men zomaar kan herdefiniëren zonder gevolgen. Wanneer een school systematisch de traditionele rolbenamingen schrapt, leert zij de kinderen dat die benamingen problematisch of ontoereikend zijn. Dat is geen neutrale houding. Dat is een pedagogische keuze.
Bij Vlaams Belang verslikken ze zich in hun koffie
De reactie van Vlaams Belang Zoersel – die de zaak publiek maakte – was voorspelbaar scherp. Toegegeven, hun standpunt raakt iets wezenlijks: kleuters van die leeftijd hoeven zich niet bezig te houden met genderidentiteit. Zij moeten leren rekenen, praten, spelen en vertrouwen opbouwen in een voorspelbare omgeving. Of de leerkracht in de vrije tijd non-binair is, is irrelevant. Relevant is of de school bereid is de taalomgeving van de klas te herinrichten om die identiteit te faciliteren.
Sereniteit voor wie?
Burgemeester Schryvers benadrukt de competentie van de betrokken leerkracht en het belang van sereniteit. Dat is correct bestuurlijk taalgebruik. Maar het lost de inhoudelijke vraag niet op. Als competentie en pedagogische kwaliteiten de doorslag geven, waarom dan de extra laag van een verplichte voornaamsaanspreking? Waarom niet gewoon ‘juf’ of ‘meester’ laten bestaan als functionele termen, terwijl de persoonlijke voorkeur privé blijft? De school kiest ervoor die scheiding niet te handhaven.
‘Snel gewoon’ is geen argument
Het argument dat kleuters ‘snel gewoon’ zullen zijn, is evenmin geruststellend. Kinderen passen zich aan bijna alles aan. Dat is geen bewijs van wenselijkheid. Het is een bewijs van hun afhankelijkheid. Precies daarom hoort de school terughoudend te zijn met experimenten die de vanzelfsprekendheid van alledaagse taal doorbreken.
Hoe dan ook, Beuk & Noot heeft een keuze gemaakt. Niet voor maximale duidelijkheid richting de kleuters, maar voor maximale erkenning van één volwassene. Dat is een legitieme keuze in een vrije samenleving. Maar, mogen we even kort door de bocht gaan? Het is geen neutrale of vanzelfsprekende keuze.
(Foto: P-magazine)
