Fiscus waarschuwt voor dure besparingslogica.
Besparen klinkt als iets dat geld oplevert. Minder uitgeven, efficiënter werken, de staat op dieet zetten. Maar wat als besparen net geld kost?
Wie de financiële realiteit achter de schermen bekijkt, botst volgens de fiscus op een ongemakkelijke paradox: minder investeren in belastingcontrole leidt tot minder inkomsten. Geen theorie, zeggen ze, maar harde cijfers.
In De Tijd viel te lezen dat de federale overheid dit jaar naar schatting 180 miljoen euro misloopt door besparingen bij de fiscus. Tegen 2028 kan dat oplopen tot meer dan 600 miljoen euro.
Minder controle, minder opbrengst
De verklaring is eenvoudig. Minder personeel betekent minder controles, minder opsporing van fraude en minder correcties.
Binnen de FOD Financiën wordt expliciet gewezen op het verlies aan controleurs en kritische functies. Net die profielen zorgen voor een directe return naar de staatskas. Minder capaciteit vertaalt zich dus rechtstreeks in lagere inkomsten.
Het klassieke beeld van de fiscus als kostenpost houdt hier - volgens hen - geen stand. In realiteit functioneert een goed bemande belastingadministratie als een investering die zichzelf terugverdient.
Begroting onder druk
Het gemiste bedrag zou niet louter theoretisch zijn. Het verlies van 180 miljoen euro weegt mee op een begroting die nu al ontspoort. Voor 2026 gaat het om een afwijking van ongeveer een half miljard euro.
Tegelijk staat een nieuwe besparingsronde op de agenda, met een geplande sanering van meerdere miljarden tegen de zomer. De vraag is hoe geloofwaardig die oefening blijft als tegelijk bewezen wordt dat eerdere besparingen inkomsten doen verdwijnen.
Politieke breuklijnen
Binnen de regering lopen de visies uiteen. Premier Bart De Wever kiest voorlopig voor een technische begrotingscontrole, zonder zware politieke ingrepen. De redenering: de echte sanering volgt later.
Andere coalitiepartners, zoals CD&V en Vooruit, dringen aan op een grondigere aanpak nu al. Zij wijzen erop dat uitgestelde beslissingen de druk alleen maar verhogen.
Op de achtergrond speelt ook de houding van Georges-Louis Bouchez, die zich resoluut verzet tegen nieuwe belastingverhogingen. Dat beperkt de manoeuvreerruimte van de regering aanzienlijk.
Structureel probleem, geen incident
De discussie raakt aan een fundamenteler probleem: hoe ver kan een overheid gaan in het afbouwen van haar eigen capaciteit zonder haar inkomstenbasis te ondermijnen?
De FOD Financiën moet tegen 2029 met meer dan tien procent minder middelen werken. Dat gebeurt via besparingen op personeel, beperkte vervanging van gepensioneerden en structurele inkrimping.
Volgens interne analyses heeft dat een directe impact op de efficiëntie van de belastinginning.
Twijfel over de cijfers
Niet iedereen aanvaardt die conclusie zonder meer. Binnen N-VA-kringen klinkt scepsis over de berekeningen. Sommigen spreken van overdreven inschattingen of wijzen erop dat de fiscale inkomsten in het verleden bleven stijgen ondanks eerdere besparingen.
Toch verandert dat weinig aan de kern van het debat: minder controlecapaciteit verlaagt op termijn de opbrengst. De vraag is alleen in welke mate — en hoe snel dat effect zichtbaar wordt.
De rekening volgt later
Wat vandaag als besparing wordt verkocht, kan morgen als gemiste inkomsten terugkeren op de begroting.
Dat maakt van de huidige aanpak een risicovolle evenwichtsoefening. Enerzijds wil de regering de uitgaven onder controle houden, anderzijds dreigt ze tegelijk haar eigen inkomstenbasis uit te hollen.
De conclusie is volgens de pakkemannen van de fiscus even eenvoudig als ongemakkelijk: een overheid die bespaart op haar controlemechanismen, bespaart op de verkeerde plaats. Het kan natuurlijk ook zijn, dat ze gewoon bang zijn voor hun job.
(Foto: AI-P-magazine)
