De Lijn denkt eraan flexi-jobbers achter het stuur te zetten. Minister Annick De Ridder vindt het een interessante oplossing, de vakbonden zien vooral risico’s. En misschien is dat niet zo’n slechte reflex: een bus vol mensen besturen is tenslotte iets anders dan een paar uur bijklussen aan een kassa.
Het flexi-jobvirus heeft ondertussen zowat alle sectoren bereikt. Sinds juli kunnen mensen in principe in alle sectoren voordelig bijverdienen. En dus komt ook De Lijn in beeld.
Wacht even. Buschauffeur als flexi-job? Controleur als flexi-job? Technieker als flexi-job?
Waarom ook niet, denken ze bij de Vlaamse regering.
Maar er speelt een klein detail mee: bij De Lijn gaat het niet over een rek met winkelproducten aanvullen. Wie achter het stuur van een lijnbus kruipt, krijgt de verantwoordelijkheid over tientallen passagiers. Dat vraagt - dachten wij - opleiding, ervaring, concentratie en kennis van het voertuig en het traject.
De minister ziet vooral flexibiliteit
Vlaams minister van Mobiliteit Annick De Ridder is fan, maar leest ‘flexi-job’ vooral als ‘flexibiliteit’. Volgens haar kan een flexi-job een “interessante aanvullende oplossing” zijn.
Vooral op momenten waarop extra chauffeurs nodig zijn, bijvoorbeeld vroeg in de ochtend of laat op de avond, zou het systeem volgens haar interessant kunnen zijn. Dan hoeft De Lijn niet permanent extra personeel in dienst te nemen voor uren waarop die capaciteit minder nodig is.
Op papier klinkt dat efficiënt.
Maar een busdienst is geen maaltijdbezorger die je inschakelt wanneer het druk wordt. Toch?
De Lijn houdt de kaarten tegen de borst
De vervoersmaatschappij onderzoekt momenteel wat mogelijk is. Of flexi-jobbers uiteindelijk alleen administratieve functies krijgen, reizigers controleren of daadwerkelijk achter het stuur mogen plaatsnemen, ligt nog niet vast. Ook techniekers worden genoemd.
De Lijn heeft bovendien geen gebruikgemaakt van de mogelijkheid om flexi-jobs uit te sluiten. De deur staat dus open. De vraag is alleen wie er straks door wandelt.
Vakbonden zien vooral rode lichten
De vakbonden zijn een pak minder enthousiast.
Jo Van der Herten van ACV wijst in ‘Het Nieuwsblad’ naar de private bussector, waar flexi-chauffeurs al sinds 2024 kunnen worden ingezet. Volgens hem ontstaan daar problemen met chauffeurs die voor verschillende werkgevers rijden.
Een chauffeur kan bijvoorbeeld 's ochtends voor het ene bedrijf rijden en later op de dag voor een andere werkgever.
En precies daar wringt het.
Wie houdt het volledige aantal gereden uren bij? Een chauffeur kan voor De Lijn misschien fris aan zijn dienst beginnen, maar daarvoor al uren achter een stuur hebben gezeten.
Veiligheid is geen flexi-job
Dat is het belangrijkste bezwaar.
Rij- en rusttijden bestaan nu eenmaal niet voor de gezelligheid. Een vermoeide buschauffeur heeft niet alleen zijn eigen leven in handen, maar ook dat van de passagiers.
De vakbonden wijzen bovendien op problemen met opleidingen en kwaliteit in delen van het private leerlingenvervoer. ACOD'er Stan Reusen waarschuwt dan ook dat hij hoopt binnen enkele maanden niet te moeten zeggen: “I told you so.” Een nogal ongemakkelijke voorspelling.
De leuke ritten voor de flexi, de rotshiften voor de vaste chauffeur?
Er is nog een ander probleem: de uurroosters.
Een flexi-jobber kan makkelijker kiezen welke opdrachten hij aanneemt. Vaste werknemers hebben die luxe doorgaans niet. De vakbonden vrezen daarom dat flexi-chauffeurs vooral de aantrekkelijke uren zullen uitkiezen: interessante trajecten, gunstige tijdstippen en minder onaangename shiften. De vaste chauffeurs mogen dan het weekend, de vroege ochtend en de late avond voor hun rekening nemen.
Dat is geen flexibiliteit meer, maar cherrypicking met een stuur in de handen.
Gepensioneerde chauffeur als tussenoplossing?
Er ligt nochtans een alternatief dat veel minder spectaculair klinkt, maar misschien logischer is. Waarom zou De Lijn niet in eerste instantie gepensioneerde buschauffeurs aanspreken die nog enkele uren per week willen rijden? Zij kennen het vak, hebben ervaring en weten wat er komt kijken bij het besturen van een volle lijnbus.
Dat zou een heel ander verhaal zijn dan mensen zonder recente ervaring achter het stuur van een bus zetten omdat er op een bepaald moment toevallig extra capaciteit nodig is.
Eerst nadenken, dan pas de bus laten vertrekken
Flexi-jobs kunnen nuttig zijn. Extra handen op piekmomenten kunnen zeker helpen. Maar efficiëntie mag nooit het enige criterium zijn wanneer veiligheid op het spel staat.
Een bus is geen flexibele arbeidskracht. Het is een voertuig van meerdere tonnen met tientallen mensen aan boord.
Misschien is het dus verstandig dat De Lijn voorlopig niet te snel op de flexi-rem trapt.
Want als het fout gaat, kun je een dienstregeling aanpassen. Een ongeval kun je niet terugdraaien.
(Foto: AI-P-magazine)
