Masterclass Belgisch antwoorden zonder te antwoorden.
Onze regering heeft Washington antwoord gegeven op de vragenlijst waarmee Donald Trump zijn NAVO-bondgenoten onder druk zet. Of beter: ze heeft een antwoord gegeven zonder op de lastigste vragen echt antwoord te geven. België koos opnieuw voor zijn favoriete diplomatieke wapen: niets weigeren, niets beloven en vooral voldoende ruimte laten om later het tegenovergestelde te kunnen uitleggen.
Donald Trump wilde duidelijkheid.
Hoeveel gaat u uitgeven aan defensie? Welke Amerikaanse wapens koopt u? Hoeveel toegang geeft u aan Amerikaanse troepen? En misschien nog gevoeliger: steunt u publiekelijk het buitenlandse beleid van de Amerikaanse president?
Het klonk als een examen waarbij het gewenste antwoord was meegestuurd.
Alleen had Washington buiten de Belgische diplomatie gerekend.
Want als er één land ervaring heeft met antwoorden die tegelijk geruststellend, positief en volstrekt niet-bindend zijn, dan is het België.
Vijftien punten en opvallend weinig antwoorden
De Belgische regering bezorgde Washington een repliek van een vijftiental punten.
De gevoeligste vraag — of België de buitenlandse politiek van Trump publiekelijk steunt — werd gewoon niet beantwoord.
Ook over de Amerikaanse troepenherschikking werd niet meteen een standpunt ingenomen.
In plaats daarvan kreeg Washington een overzicht van wat België allemaal wél doet: de heropbouw van het leger, militaire aankopen in de Verenigde Staten, industriële samenwerking en de toegang die Amerikaanse militairen vandaag al tot België hebben.
Diplomatiek vertaald: we hebben uw vragen gelezen, maar we vonden andere vragen interessanter.
België kent zijn plaats
Helemaal onlogisch is dat niet.
België bevindt zich geopolitiek nu eenmaal in een eigenaardige positie. We zijn een relatief klein land met een relatief klein leger, maar wel gastheer van het NAVO-hoofdkwartier in Brussel en van SHAPE in Bergen.
Ook de Amerikaanse militaire aanwezigheid is niet onbelangrijk. Op de luchtmachtbasis van Kleine-Brogel liggen Amerikaanse kernwapens opgeslagen en Amerikaanse militairen staan er mee in voor de bewaking. Belgische F-16’s en F-35’s zijn bovendien geschikt om die wapens te dragen.
Met andere woorden: België hoeft Washington niet uit te leggen dat het een bondgenoot is.
We zijn letterlijk een van de adressen waar de Amerikanen zitten.
De kunst van het niets toezeggen
De Belgische strategie lijkt dan ook vrij eenvoudig: benadruk alles wat voor Washington goed klinkt en laat de politieke pijnpunten zoveel mogelijk liggen.
Theo Francken mocht de begeleidende brief aan de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth schrijven. Naar verluidt roemde de N-VA-minister daarin onder meer de Amerikaanse weerbaarheid en innovatiekracht.
Een verstandige keuze.
Wie door Trump wordt ondervraagd, begint beter niet met een lijst van principiële bezwaren.
De regering benadrukt bovendien de Belgische militaire aankopen in de VS en de industriële banden. Ook dat is geen detail. In Washington telt niet alleen wie je steunt, maar ook wat je bij voorkeur koopt.
En daar heeft België alvast een behoorlijk Amerikaans winkelmandje.
De 5 procent waar niemand graag over praat
Dan is er nog de olifant in de kamer: de NAVO-norm.
De alliantie besliste vorig jaar dat de lidstaten tegen 2035 naar 5 procent van hun bruto binnenlands product voor defensie en defensiegerelateerde weerbaarheid moeten gaan. België zit vandaag rond 2 procent, ook al beweren we graag dat dat 3,44 procent is. Dat is het ook, maar met een kanttekening, maar dan als volgt opgesplitst:
- Klassieke defensie: 2,01 procent gaat rechtstreeks naar het Belgische leger en militaire uitgaven. Hiermee haalt België de klassieke doelstelling van 2 procent.
- Weerbaarheid: 1,43 procent is toegekend aan bredere weerbaarheid, zoals cyberveiligheid, terreurbestrijding en kritieke infrastructuur.
De federale regering heeft bovendien afgesproken om het percentage voorlopig niet verder op te trekken voor de verkiezingen van 2029.
De redenering is begrijpelijk: misschien is de oorlog in Oekraïne tegen dan voorbij, misschien is Rusland minder agressief en misschien is Trump tegen die dan verleden tijd.
Het woord ‘misschien’ is in de Belgische begrotingspolitiek altijd een nuttig instrument geweest.
Niet de rode lantaarn
Er bestaat zelfs een opmerkelijke redenering binnen de regering: zolang andere NAVO-landen nog onder de 2 procent blijven, is België tenminste niet de slechtste leerling van de klas.
Dat is ongeveer dezelfde logica als zeggen dat je examen eigenlijk behoorlijk goed is verlopen omdat drie andere studenten nog minder vragen hebben opgelost.
Maar politiek werkt het.
Zolang de aandacht van Washington elders ligt, krijgt België wat ademruimte.En mocht Trump toch vragen waarom België zo weinig uitgeeft, dan kunnen we altijd wijzen naar iemand die nóg minder uitgeeft. Het is geen strategie die je in een militaire handleiding zult terugvinden. Maar wel een die in de Wetstraat behoorlijk vertrouwd klinkt.
Trump wil loyaliteit, België levert nuance
Het meest opmerkelijke aan de Amerikaanse vragenlijst is misschien niet eens de vraag hoeveel geld Europese landen aan defensie besteden.
Dat is op zich een legitieme discussie binnen een militaire alliantie.
De gevoeligheid zit in het vragen naar ‘publieke steun’ voor de buitenlandse politiek van Donald Trump.
Daarmee verschuift de kwestie van defensiesamenwerking naar politieke loyaliteit.
En precies daar heeft België zich wijselijk niet aan gewaagd.
Geen expliciete steunverklaring. Geen afwijzing. Geen grote woorden.
Gewoon een brief over samenwerking, investeringen, wapens, infrastructuur en de rol van België binnen de NAVO.
Het soort antwoord waarmee niemand in Washington onmiddellijk boos hoeft te worden en niemand in Brussel later hoeft uit te leggen waarom België plots officieel achter iedere beslissing van Trump staat.
België doet wat België doet
De Amerikanen wilden een duidelijke keuze. België gaf hen een diplomatiek buffet. Voor elk wat wils. Een compliment voor de Amerikanen. Een verwijzing naar Belgische defensie-investeringen. Een opsomming van Amerikaanse militaire belangen in ons land. Een bevestiging van de NAVO-banden.
En de lastigste vraag? Die stond er kennelijk niet meer tussen. Of misschien stond ze er wel, maar is ze onderweg naar Washington ergens blijven steken.
Washington kan besluiten dat België tenminste bereid is om te praten.
Iedereen tevreden dus.
Of toch voorlopig.
Want tegen het einde van het jaar moet duidelijk worden hoe groot de Amerikaanse troepenherschikking in Europa wordt. Voor Duitsland kan dat bijzonder zwaar wegen. Daar zijn ongeveer 40.000 Amerikaanse militairen gestationeerd en alleen al in Rijnland-Palts levert hun aanwezigheid naar schatting miljarden euro’s economische activiteit op.
Voor België ligt het dossier anders.
Wij hebben minder Amerikaanse soldaten, maar wel de NAVO, SHAPE, Kleine-Brogel en een flinke dosis diplomatieke goodwill.
En zolang niemand ons vraagt om echt te kiezen, kunnen we daar nog wel even mee verder.
(Foto: Bob Reijnders/Zuma Press Wire/Shutterstock/Shutterstock /Photo News)
