Vooruit zet Jinnih Beels buiten omdat ze niet wil samenwerken. Leg de tijdlijn naast elkaar en je ziet iets anders.
Het misdrijf van Jinnih Beels bestaat erin dat ze een gesprek heeft gevoerd. Is dat te kort door de bocht? Nu, het komt er wel op neer.
In mei begon ze een podcastreeks met mensen die ze zelf dwarsliggers noemt. De eerste gast die ze uitnodigde, was Tom Van Grieken. De opname verscheen op Doorbraak, een platform dat niet bepaald in de socialistische zuil thuishoort. Vanaf dat moment lag haar toekomst bij Vooruit op de weegschaal. Deze week is ze eraf gevallen.
De partij noemt het deloyaal gedrag. Voorzitter Conner Rousseau noemt het weigeren om samen te werken, en vat het samen in een zin die op een sticker past: principes boven postjes.
De tijdlijn die de partij liever niet naast elkaar legt
Zullen we de socialitische feiten dan maar eens op een rij zetten, in de volgorde waarin ze gebeurd zijn?
In 2017 ging binnen het politiekorps een racistische afbeelding van Jinnih Beels rond, met een kwetsend onderschrift over haar huidskleur. Zij was toen nog commissaris, geen politica.
In september 2023 deed Conner Rousseau in een café in Sint-Niklaas denigrerende uitspraken over Roma, in aanwezigheid van agenten, die er een verslag over opstelden. Hij nam in november 2023 ontslag als voorzitter en werd opgevolgd door Melissa Depraetere.
In februari 2024 vertrok schepen Tom Meeuws in Antwerpen, onder meer nadat hem racistische uitspraken werden verweten. Beels vond dat hij zich daarvoor moest verontschuldigen. Een maand later trok ze zich terug als lijsttrekker in Antwerpen.
In juli 2024 werd Rousseau opnieuw voorzitter van Vooruit, als enige kandidaat, met vierennegentig procent van de stemmen.
In september 2026 zet diezelfde voorzitter diezelfde Jinnih Beels uit de partij, wegens gebrek aan loyaliteit.
Vier feiten, één partij. Wie de racistische uitspraken deed, kreeg de voorzittersstoel terug. Wie erover viel, ligt buiten.
Wat 'deloyaal' hier eigenlijk betekent
Lees het persbericht nog eens en kijk waar de aanklacht precies over gaat.
Er staat niet dat ze slecht bestuurt. Er staat niet dat ze haar bevoegdheden verwaarloost, dat er een dossier is ontspoord, dat er ergens geld is zoekgeraakt. Er staat dat ze niet bereid is samen te werken en haar houding aan te passen.
Dat is geen bestuurlijk verwijt. Dat is een gedragsverwijt.
Het woord deloyaal verdient trouwens een eigen bijsluiter. In een partij betekent het zelden dat je liegt of dat je de kas plundert. Het betekent dat je iets zegt wat niet op het communicatieplan stond. Loyaliteit, in de betekenis die hier gehanteerd wordt, is de bereidheid om niet af te wijken.
En daar wringt het, want de partij verwijt haar precies datgene waar ze een programma van heeft gemaakt: praten met wie het anders ziet.
De zin die onderaan het persbericht staat
Beels werd gevraagd haar mandaat als gedeputeerde terug te geven. Doet ze dat niet, dan verliest het provinciebestuur van Antwerpen zijn meerderheid. En dus kondigt Vooruit aan dat de partij met spoed een decreet indient in het Vlaams Parlement, om in de provincieraad een motie van wantrouwen mogelijk te maken.
Lezen we dat goed? Een partij die een intern conflict heeft met één mandataris, laat het Vlaams Parlement de spelregels voor een volledig bestuursniveau herschrijven zodat ze die ene mandataris kan wegstemmen?
Over Mercedes-garages en wie de wagen betaalt
Blijft de uitspraak waarmee de voorzitter zijn zaak samenvat: je kunt niet in een Mercedes-garage werken en BMW's verkopen.
De vergelijking is helder, en ze verraadt precies hoe er over een mandaat gedacht wordt.
Een gedeputeerde is geen verkoper in loondienst. Ze staat niet op de loonlijst van de partij, ze staat op een lijst die kiezers hebben aangekruist. De mensen in het arrondissement Turnhout die haar naam hebben aangeduid, kochten geen merk. Ze stemden op een persoon, onder een letter, in een systeem dat zichzelf vertegenwoordigende democratie noemt.
In het beeld van de garage is dat mandaat eigendom van het huis, uitgeleend aan een werknemer, in te trekken bij wangedrag. Het vervelende is dat dit beeld in de Belgische politieke praktijk grotendeels klopt. Het is alleen niet de beschrijving waarmee een partij graag naar buiten komt, en zeker niet een partij die haar hele geschiedenis lang de openheid in haar vaandel heeft geschreven.
Waar zij niet vrijuit gaat
Jinnih Beels is geen heilige en dit is geen heiligenleven.
Wie principes boven postjes afwijst als holle taal, moet ook naar haar eigen parcours kijken. In juni 2024 werd ze verkozen in de Kamer met ruim zesentwintigduizend voorkeurstemmen. Dat is een uitzonderlijk persoonlijk mandaat, rechtstreeks van kiezers gekregen. Nog datzelfde jaar liet ze die zetel achter zich om gedeputeerde te worden in de provincie Antwerpen.
Dat is niet strafbaar en het gebeurt voortdurend. Maar wie zesentwintigduizend mensen laat stemmen voor een zitje in de Kamer en enkele maanden later elders gaat zitten, heeft de morele bovenhand in een discussie over postjes niet gratis gekregen.
En de podcast was een keuze, geen ongeluk. Je kunt vinden dat praten met Van Grieken moet kunnen, en dat vinden wij ook. Maar je weet, als gedeputeerde in een coalitie en als lid van een partij die van dat cordon haar merkteken heeft gemaakt, dat de plaats waar je dat gesprek publiceert een politieke daad is. Ze wist wat ze deed. Dat is haar goed recht, en het is meteen ook het antwoord op de vraag of ze verrast kon zijn.
Een partij mag bovendien verwachten dat wie op haar lijst gaat zitten, ook in haar vergaderzaal gaat zitten. Wie jarenlang zelden op het partijhoofdkwartier gezien wordt, bouwt geen krediet op voor de dag dat het misloopt.
De vraag die niemand stelt
Dit gezegd zijnde, kan de conclusie best zijn dat deze breuk onvermijdelijk was. Een wankel huwelijk met partners die al twee jaar naast elkaar leven, gaan ooit uit elkaar.
Doch, niet de breuk is het probleem, maar de wet die eraan wordt vastgeklonken. Je verklaart een provincie onbestuurbaar, je roept het schrikbeeld op van een bestuur zonder meerderheid, en je legt daar meteen je eigen decreet naast als de redding.
Het pijnlijkste is nog dat N-VA, de coalitiepartner, gewoon laat weten het bestuursakkoord te willen voortzetten en dit een interne kwestie van Vooruit noemt. De onbestuurbaarheid waarvoor gewaarschuwd wordt, is dus vooral de onbestuurbaarheid van één partij.
Principes, dan
Toch kunnen we die ene zin niet negeren: principes boven postjes.
Hij komt van een voorzitter die zijn eigen postje is kwijtgeraakt aan uitspraken over Roma, en die het achttien maanden later terugkreeg met vierennegentig procent, van dezelfde partij die vandaag loyauteit als hoogste deugd verkondigt.
Misschien is dat de eerlijkste les uit deze zaak, en ze staat in geen enkel persbericht. Wie binnen de familie blijft, krijgt een tweede kans. Wie buiten de familie praat, krijgt een decreet.
(Foto: Joel Hoylaerts/Photo News)
