Professor Matthew Grimes ontdekte dat er drie soorten serendipiteit zijn: Thunderbolt, Archimedes en Post-it Note. Serendipiteit is het vinden van iets onverwachts en bruikbaars, terwijl de vinder op zoek was naar iets totaal anders.
De Post-it is het bekendste voorbeeld: de kleefstof uit de plakrand was al min of meer bij toeval uitgevonden door de Amerikaanse scheikundige Spencer Silver (1941-2021) bij het maken van nieuwe lijm, die uit kleine kleverige bolletjes bestaat. Deze lijm bleek niet goed te werken doordat slechts een klein oppervlak van deze bolletjes contact maakt met een vlakke ondergrond. Dit geeft dit een laag die goed plakt en toch makkelijk weer los te trekken is. De bedoeling van Silver was echter een zeer sterke kleefstof te maken. Praktisch gebruik van deze vinding was niet direct duidelijk.
De uiteindelijke bedenker van de gele Post-it-velletjes was Art Fry. Het verhaal gaat dat Fry gefrustreerd was over de boekenleggers die steeds uit zijn koorboek vielen. In een moment van 'eureka' zou hij op het idee zijn gekomen om Silvers zelfklevende middel te gebruiken om een betrouwbare boekenlegger te maken. Behalve de 'klassieke' zelfklevende Post-it-notitievelletjes volgden er verschillende andere producten in het Post-it-assortiment.
Nog twee andere soorten
Grimes ontdekte dat er eigenlijk drie soorten zijn.
Thunderbolt-serendipiteit treedt op wanneer er geen actieve zoektocht naar een oplossing plaatsvindt, maar een nieuw “probleem-oplossingspaar“ onverwacht opduikt, zoals de uitvinding van de rolkoffer.
De uitvinding van die rolkoffer wordt aan Bernard Sadow toegeschreven, die in 1972 in de Verenigde Staten een octrooi registreerde voor een koffer die voortgetrokken kon worden met een riem en die reed op vier wieltjes. In 1987 bedacht de vliegtuigpiloot Robert Plath een verbetering door de flexibele sleepriem te vervangen door een uittrekbare trekstang en slechts twee wieltjes te gebruiken, zodat hij in bijna verticale positie voortgetrokken kon worden, en niet vanzelf wegreed op een helling. Toen werd de rolkoffer in de vorm die we tegenwoordig kennen, vrij snel zeer populair.
Archimedes
Archimedes-serendipiteit houdt in dat iemand een oplossing zoekt voor een bekend probleem, maar die onverwacht vindt uit een niet-gerelateerde bron, zoals in het verhaal van Archimedes en zijn 'Eureka' (Grieks voor "ik heb het gevonden") moment.
Tot slot gebeurt Post-it serendipiteit wanneer het zoeken naar een oplossing voor één probleem leidt tot de ontdekking van een oplossing voor een onherkenbaar of totaal ander probleem, zoals toen een uitvinder bij bedrijf 3M Post-it notities vond terwijl iemand probeerde sterkere lijm te maken.
Werkomgeving
De werkomgeving is echt belangrijk om toeval te vergroten, concludeerde Grimes volgens Forbes.
Twee sterk technologisch gedreven bedrijven, Pixar en Google, organiseerden hun hoofdkantoor om de kruisbestuiving van data en mensen te maximaliseren. Grimes beschreef volgens het tijdschrift hoe Pixar serendipiteit door ontwerp aanmoedigt: “De hoofdgebouwen van Pixar zijn ontworpen om onbedoelde ontmoetingen te maximaliseren. In plaats van aparte gebouwen te ontwerpen voor informatici, leidinggevenden en animators, ontwikkelde het bedrijf één grote ruimte met een groot atrium, brievenbussen, vergaderruimtes en een koffieshop in het centrum. Dit leidde ertoe dat mensen elkaar in het atrium tegenkwamen. Andere technieken om mensen samen te koppelen en deze 'waterkoelermomenten' te creëren zijn geïmplementeerd, zoals gerandomiseerde koffieproeven of leerlunches.” Kortom, een voorbeeld voor andere bedrijven…
