Eerst ruzie over wanneer ze gaan beslissen, straks over miljarden.
Acht uur. Zo lang had de federale regering nodig om overeen te komen tegen wanneer ze het eens moet proberen te worden over drie ethische dossiers. Niet over de inhoud. Niet over de oplossing. Niet over een compromis. Nee, over een datum.
Welkom bij Arizona, de coalitie die zichzelf graag presenteert als een daadkrachtige hervormingsmachine, maar veel weg heeft van een groep appartementsbewoners die tijdens een syndicusvergadering ruzie maakt over de kleur van de vuilnisbakken terwijl het gebouw in brand staat.
Na uren onderhandelen werd uiteindelijk beslist dat tegen 1 december teksten moeten klaar zijn over drie explosieve dossiers: de verlenging van de abortustermijn, draagmoederschap en euthanasie bij dementie. Een doorbraak? Nauwelijks. De partijen zijn het immers nog altijd fundamenteel oneens over wat er precies in die teksten moet staan.
Vooruit versus CD&V: de oorlog achter de schermen
Wie dacht dat de grootste spanningen binnen Arizona tussen links en rechts zouden lopen, heeft de voorbije maanden niet opgelet. De echte veldslag speelt zich af tussen Vooruit en CD&V.
Officieel gaat het over ethische principes. In werkelijkheid is het een banaal gevecht tussen twee partijen die elkaar geen electorale centimeter gunnen. De peilingen parkeren beide partijen al maanden in elkaars buurt, en dat vertaalt zich rechtstreeks naar de Wetstraat.
Vooruit wil de drie dossiers zoveel mogelijk als één geheel behandelen. Daarmee kan de partij aan haar achterban verkopen dat ze op verschillende fronten progressieve vooruitgang heeft geboekt. CD&V ziet daarin dan weer een politieke koehandel waarbij ethische thema's worden uitgeruild als fiches op een pokertafel.
En alzo krijgen we discussies die minder draaien rond de inhoud van abortus, euthanasie of draagmoederschap dan rond de vraag wie straks met de grootste trofee naar de kiezer kan stappen.
De uitkomst ligt eigenlijk al vast
Ook inhoudelijk zijn de verschillen niet bepaald miniem. Neem abortus.
Vooruit wil een verlenging van de wettelijke termijn naar 18 weken. CD&V wil hoogstens naar 14 weken gaan, met uitzonderingen voor specifieke situaties zoals verkrachting.
Maar zelfs daar hangt de uitkomst eigenlijk al in de lucht. In eerdere onderhandelingen werd achter gesloten deuren al een termijn van 14 weken naar voren geschoven. Iedereen weet dat. Iedereen beseft dat. Alleen moet het politieke theater nog opgevoerd worden zodat elke partij achteraf kan verklaren dat ze "tot het uiterste heeft gestreden".
Ook rond euthanasie bij dementie liggen de standpunten minder ver uit elkaar dan de publieke schermutselingen doen vermoeden. De discussie gaat vooral over de procedure en de voorwaarden. Technische kwesties dus, geen fundamentele ideologische loopgravenoorlog.
Maar in verkiezingsmodus worden zelfs technische discussies opgeblazen tot existentiële gevechten.
De premier kijkt liever weg
Opvallend is de houding van premier Bart De Weve. N-VA probeert de schijn van rust te bewaren.
Dat is begrijpelijk. De partij heeft weinig belang bij dagelijkse relletjes over ethische kwesties. Bovendien weet men binnen de N-VA dat ook daar uiteenlopende meningen bestaan tussen conservatieve en meer progressieve stemmen.
Dus kiest men voor stilte. Geen fanfare. Geen grote verklaringen. Geen openlijke confrontaties.
Een verstandige strategie misschien, maar tegelijk ook een illustratie van het probleem. De grootste regeringspartij lijkt vooral bezig met vermijden dat de ruzies ontsporen, niet met ze oplossen.
De echte nachtmerrie moet nog beginnen
Dat maakt de acht uur durende discussie over één datum des te onthullender.
Want als deze regering al bijna een volledige werkdag nodig heeft om een kalender af te spreken, wat gebeurt er dan wanneer de begroting op tafel komt?
Daar wachten geen symbolische discussies, maar miljarden euro's aan besparingen, hervormingen en politieke pijnpunten. Dan gaat het niet langer over ideologische profilering, maar over geld. Veel geld.
En in elke Belgische regering geldt dezelfde wetmatigheid: ethische dossiers zorgen voor krantenkoppen, begrotingen doen regeringen vallen.
(foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
