De duivel verschijnt in de gedaante van een witte engel.
Het Vaticaan heeft een nieuwe vijand. Het zijn geen tanks, geen kernraketten en zelfs geen woke ideologie. Wel artificiële intelligentie. Volgens paus Leo XIV dreigt AI uit te groeien tot een monster dat de mensheid niet langer dient, maar overheerst. In zijn eerste encycliek Magnifica humanitas trekt de paus fel van leer tegen wat hij ziet als een ontspoorde technologische revolutie.
En neen, dit is geen vrijblijvende zondagspreek.
Voor het eerst in de geschiedenis woonde een paus zélf de voorstelling van zijn encycliek bij. Alleen al dat detail maakt duidelijk hoe ernstig Leo XIV het meent. De boodschap? Silicon Valley mag dan denken dat het God speelt, Rome is niet van plan zomaar toe te kijken.
Nieuwe paus, oude angst
De openingszin van de encycliek leest als een alarmsirene: de mensheid staat volgens de paus voor de keuze tussen een nieuwe Toren van Babel of een samenleving waarin technologie de mens blijft dienen in plaats van omgekeerd.
Vertaling voor de gewone sterveling: AI dreigt uit de hand te lopen.
De paus noemt artificiële intelligentie geen “intrinsiek kwaad”, maar waarschuwt wel dat technologie nooit neutraal is. Wie AI ontwikkelt, bezit macht. Wie de data controleert, controleert uiteindelijk ook de samenleving. En laat dat nu net zijn waar het Vaticaan koud van krijgt.
Volgens Leo XIV is er een wereldwijde wedloop bezig naar de krachtigste algoritmes en de grootste databanken. Niet om de mens vooruit te helpen, maar om geopolitieke dominantie en miljardenwinsten veilig te stellen.
“AI moet worden ontwapend”, schrijft hij letterlijk.
Dat klinkt bijna alsof de paus ChatGPT beschouwt als een digitale atoombom.
Van biechtstoel naar datacenter
De encycliek telt 130 pagina’s en leest als een frontale aanval op de techno-utopie die vandaag overal verkocht wordt. Leo XIV viseert zowat elk domein waarin AI oprukt: werk, gezondheidszorg, onderwijs, sociale media, democratie en zelfs oorlogsvoering.
Vooral dat laatste baart hem zorgen.
Volgens de paus maakt AI oorlog niet alleen efficiënter, maar ook gevoellozer. Beslissingen over leven en dood verschuiven van mensen naar machines. Drones, autonome wapensystemen en algoritmes creëren volgens hem een “machtscultuur die oorlog normaliseert”.
Opvallend scherp is zijn uithaal naar het concept van de “rechtvaardige oorlog”, een idee dat vooral binnen conservatieve Amerikaanse kringen opnieuw populair wordt. Leo XIV lijkt daarmee indirect ook een sneer uit te delen aan politieke leiders die militaire technologie steeds agressiever inzetten.
Silicon Valley als nieuwe kerk?
Maar de paus viseert niet alleen oorlog. Hij waarschuwt ook voor een samenleving waarin waarheid vervangen wordt door wat “nuttig” of “efficiënt” lijkt.
Deepfakes, gemanipuleerde video’s en AI-gegenereerde propaganda kunnen volgens hem democratieën ondermijnen. Als niemand nog weet wat echt is, wordt manipulatie kinderspel.
En daar raakt Leo XIV een gevoelige zenuw.
Want terwijl Big Tech miljarden verdient aan artificiële intelligentie, groeit tegelijk het wantrouwen tegenover media, politiek en instellingen. De paus ziet daarin geen toeval, maar een rechtstreeks gevolg van een digitale cultuur die mensen overspoelt met prikkels, desinformatie en permanente afleiding.
Het internet dreigt volgens hem te veranderen in een instrument van controle in plaats van vrijheid.
De nieuwe armen van de digitale revolutie
Leo XIV trekt ook de sociale kaart, volledig in de traditie van paus Leo XIII, naar wie hij bewust verwijst. Net zoals Leo XIII in 1891 waarschuwde voor de ontsporingen van de industriële revolutie, ziet Leo XIV vandaag een nieuwe elite ontstaan: zij die AI controleren.
Volgens de paus wordt rijkdom steeds meer geconcentreerd in handen van een kleine technologische bovenklasse, terwijl gewone werknemers het gelag betalen.
Automatisering mag volgens hem nooit een excuus worden om massaal jobs te schrappen in naam van efficiëntie of aandeelhouderswaarde. Mensen zijn geen “middelen”, schrijft hij scherp.
Dat klinkt opvallend anti-corporate voor een instelling die zelf al tweeduizend jaar een strak hiërarchisch model hanteert.
Zelfs de hemel draait niet op gratis stroom
Ook het milieu ontsnapt niet aan de pauselijke kritiek. Datacenters die AI-systemen voeden, slorpen gigantische hoeveelheden energie en water op. De ecologische kost van artificiële intelligentie wordt volgens Leo XIV systematisch onderschat.
Terwijl de techwereld AI verkoopt als de toekomst van de mensheid, ziet het Vaticaan vooral een energieverslindende machine die ongelijkheid, controle en afhankelijkheid versterkt.
Rome trekt de noodrem
Met Magnifica humanitas positioneert Leo XIV zich nadrukkelijk als de paus die de strijd aangaat met de digitale revolutie. Niet door technologie af te wijzen, maar door te waarschuwen voor een wereld waarin machines belangrijker worden dan mensen.
De boodschap van Rome is duidelijk: AI mag dan slim zijn, ze heeft geen ziel.
En misschien is dat exact waar het Vaticaan bang voor is.
(Foto: AI-p-magazine)
