Een Amerikaans bedrijf betaalt ongeveer 8 euro voor een megawattuur aardgas. Zijn Europese concurrent legt voor dezelfde hoeveelheid momenteel zowat 80 euro neer. Tien keer zoveel. Probeer met zo'n verschil nog maar eens uit te leggen dat onze industrie vooral wat innovatiever en competitiever moet worden. En alsof Europa op energievlak nog niet genoeg uitdagingen had, hebben de Houthi's nu ook een tweede belangrijke zeeroute in het vizier.
De olie- en gasmarkt had de voorbije maanden al weinig redenen om rustig te slapen. Door de oorlog met Iran is de Straat van Hormuz zwaar verstoord, een van de belangrijkste routes ter wereld voor olie en vloeibaar aardgas. Saudi-Arabië probeerde een deel van dat probleem te omzeilen door ruwe olie via zijn oost-westpijpleiding naar terminals aan de Rode Zee te brengen.
Alleen staat daar nu het volgende probleem voor de deur. De door Iran gesteunde Houthi's hebben in Jemen de belangrijke havenstad Mokka ingenomen en bereikten vervolgens ook Perim, het strategische eiland midden in Bab el-Mandeb. Die zeestraat verbindt de Golf van Aden met de Rode Zee en uiteindelijk het Suezkanaal. Daarmee komt ook deze alternatieve route voor de Saudi's onder zware druk te staan.
Bab el-Mandeb betekent in het Arabisch overigens ‘Poort der Tranen’. De naam klinkt alsof hij deze week speciaal door de Europese energiesector werd bedacht, maar hij bestaat al iets langer.
Het echte Europese probleem heet gas
Een nieuwe verstoring rond de Rode Zee kan de olieprijs opnieuw hoger duwen, maar voor Europa is vooral de gasmarkt zorgwekkend. De Europese referentieprijs tikte deze week opnieuw ongeveer 80 euro per megawattuur aan, het hoogste niveau sinds eind 2022. De voorraden zijn bovendien veel minder goed gevuld dan normaal voor deze tijd van het jaar.
En dan wordt het verschil met de Verenigde Staten pijnlijk. Daar beschikken ze over enorme eigen gasvoorraden en ligt de prijs vele malen lager. Een Amerikaanse fabriek begint de economische wedstrijd dus met een energiehandicap die ongeveer omgekeerd werkt: terwijl wij onze veters nog strikken, staat zij al aan de overkant van het veld.
Voor gezinnen is dat vervelend genoeg. Wie een variabel gascontract heeft, zal hogere groothandelsprijzen uiteindelijk in zijn factuur voelen. Bovendien speelt gas nog altijd een belangrijke rol bij de prijsvorming van elektriciteit, zodat ook daar de rekening kan oplopen.
Voor delen van de Europese industrie is het probleem fundamenteler. Vooral in de chemische sector wordt aardgas niet alleen gebruikt als energiebron, maar ook als grondstof voor producten zoals ammoniak en kunstmest. Een fabriek kan haar energiefactuur dus niet zomaar oplossen door wat zonnepanelen op het dak te leggen.
Europa praat ondertussen graag over herindustrialisering, strategische autonomie en de noodzaak om economisch weerwerk te bieden aan de Verenigde Staten en China. Dat klinkt uitstekend op een congres. Het wordt iets moeilijker wanneer je voor een essentiële grondstof een veelvoud betaalt van je Amerikaanse concurrent.
En de timing kan nauwelijks slechter. De Europese gasvoorraden zijn relatief laag en de onrust in het Midden-Oosten blijft nieuwe aanvoerroutes bedreigen. Reuters waarschuwde deze week al dat de hoge gasprijzen diepe economische littekens kunnen nalaten in Europa.
We wilden minder afhankelijk worden van Russisch gas en onze industrie tegelijk sterker en onafhankelijker maken. In theorie blijft dat een uitstekend plan. Alleen betaalt Amerika ondertussen ongeveer 8 euro waar wij richting 80 gaan. En ergens tussen Iran, Jemen en de Rode Zee hebben de Houthi's nu ook nog hun hand aan de thermostaat gelegd.
