“AI is een gevaar voor de mensheid”, zegt Obama. “Negatieve krachten willen de ontwikkeling van AI afremmen”, roept Trump. Wie de AI-race wint, is baas over de wereld.
De waarschuwingen over artificiële intelligentie vliegen ons rond de oren. Voormalig president Barack Obama waarschuwt dat AI gevaarlijk kan worden als de samenleving er geen grip op krijgt. Anthropic-topman Dario Amodei pleit voor een vertraging van de ontwikkeling. Ook andere zwaargewichten uit Silicon Valley, onder wie Sam Altman en Elon Musk – ja, zelfs hij - erkennen dat de veiligheidsrisico's niet langer als sciencefiction kunnen worden afgedaan.
De aanleiding is niet alleen theoretisch. AI-agents worden steeds autonomer en er zijn incidenten gemeld waarbij AI-systemen zelfstandig cyberaanvallen uitvoerden of probeerden toegang te krijgen tot digitale systemen. De grens tussen een programma dat een opdracht uitvoert en een systeem dat zelf keuzes maakt, wordt daarmee steeds minder scherp.
Maar misschien moeten we de vraag anders stellen.
Niet: gaat AI de mens vernietigen?
Wel: wie krijgt de macht over AI?
Want AI hoeft geen eigen wil te hebben om gevaarlijk te worden. Een algoritme hoeft niets te willen. Het volstaat dat een mens, bedrijf of overheid het inzet om enorme hoeveelheden informatie te verzamelen, gedrag te voorspellen, propaganda te verspreiden, markten te beïnvloeden of cyberaanvallen uit te voeren.
Computerwetenschapper Jeroen Baert vat dat nuchter samen: het gevaar zit volgens hem minder in een kunstmatige intelligentie die plots zelf naar macht verlangt, dan in mensen die AI gebruiken om macht over andere mensen uit te oefenen.
Trump: niet remmen, maar winnen
Donald Trump kiest radicaal voor de andere richting. Tijdens zijn bezoek aan Ierland haalde hij uit naar wat hij omschrijft als “negatieve krachten” die de ontwikkeling van AI willen afremmen. De Verenigde Staten lopen volgens hem voor op China en dat moet zo blijven.
Zijn boodschap is zo klaar als pompwater: wie de AI-race wint, wint.
Trump erkent dat er veiligheidsmaatregelen kunnen worden ingebouwd, maar ziet weinig in een forse vertraging van de ontwikkeling. Zijn redenering is geopolitiek: als Amerika op de rem gaat staan, krijgt China ruimte om voorbij te steken.
Zit daar een ongemakkelijke waarheid in?
AI is allang geen gadget meer. Het wordt een strategische infrastructuur, vergelijkbaar met energie, chips, ruimtevaart en militaire technologie. Wie de krachtigste modellen, de grootste datacenters, de beste chips en de grootste hoeveelheden data controleert, krijgt een enorme economische én geopolitieke voorsprong.
Wie het algoritme beheerst, beheerst een de wereld die almaar meer door dat algoritme wordt gestuurd.
Dat is misschien een belangrijker vooruitzicht dan het klassieke Terminator-scenario.
De echte strijd gaat niet tussen mens en machine
De grote AI-wedloop gaat uiteindelijk niet alleen tussen mens en machine. Ze gaat tussen staten, technologiebedrijven en machtsblokken. Amerika tegenover China. Silicon Valley tegenover overheden. Commerciële belangen tegenover publieke controle. Dezelfde technologie die sneller medicijnen kan ontwikkelen, energie efficiënter kan maken en wetenschap kan versnellen, kan ook worden ingezet voor surveillance, manipulatie, cyberoorlogvoering en politieke beïnvloeding.
De vraag is dus niet of we AI moeten stoppen. Dat is waarschijnlijk onmogelijk en misschien zelfs onverstandig.
De vraag is wie de regels bepaalt voordat de technologie sneller wordt dan de democratie kan volgen.
Trump wil vooral niet verliezen.
Obama waarschuwt vooral dat we de controle niet mogen verliezen.
En tussen die twee standpunten ligt de toekomst.
De geschiedenis leert dat degene die een nieuwe technologie als eerste op grote schaal weet te beheersen, zelden alleen een technisch voordeel krijgt. Hij krijgt macht.
Daarom is de AI-race uiteindelijk geen wedstrijd om de slimste machine. Het is een wedstrijd om wie de macht krijgt over de machines die straks bepalen wat mensen zien, weten, kopen, geloven en misschien zelfs beslissen.
Wie het algoritme beheerst, regeert misschien niet letterlijk de wereld. Maar hij bepaalt wel hoe de wereld wordt gezien.
(Foto: PD)
