Wie het iconische programma Knokke Tof volgt, merkt dat rijke mensen zelden iets interessants te vertellen hebben. Allicht is dat ook logisch: ze zijn druk bezig met geld verdienen, dus hebben ze geen tijd om het laatste boek van Houellebecq of een artikel over Camus te lezen.
Rijke mensen weten soms veel over een specifiek onderwerp. Zo kunnen ze eindeloos vertellen over dure horloges of het verschil in clubs bij golf. Maar échte wijsheid hebben ze niet.
Zo kennen ze zeker het merk Breguet, maar weten ze niet dat het polshorloge in 1810 werd uitgevonden door Abraham-Louis Breguet (de No.2639) na een bestelling op 8 juni van dat jaar van Caroline Bonaparte, koningin van Napels. En over Caroline weten ze nog minder (zie afbeelding, Wikipedia).
Ze vertoeven doorgaans bij andere rijke mensen die evenmin diepgang hebben. Zo wordt het moeilijk om zelf een beetje kennis te ontwikkelen. In het programma The Sky is the Limit was die extreme oppervlakkigheid van rijkaards of pseudo-rijken al duidelijk. Ook frappant: ze lijken ook allen op elkaar.
Bruckner: een rijke is een succesvolle arme
Ik heb ooit een rijke persoon ontmoet die het spijtig vond dat hij niet aan de universiteit had gestudeerd. Die persoon was best slim in de zin van streetwise, en wist dus dat je daar ook leert nadenken, op een andere en betere manier weliswaar. Die - overigens erg sympathieke - persoon had letterlijk alles bereikt, maar die lacune bleef maar knagen.
Het is wel moeilijk een evenwichtige relatie met geld te onderhouden, beweert de Franse auteur en filosoof Pascal Bruckner. Ofwel is het een kwelling omdat we het niet hebben of een sta-in-de-weg als we het wel hebben. De begeerte die het wekt, is zo allesoverheersend dat we er nauwelijks of geen plezier aan beleven. Geld wordt een droeve hartstocht die alle andere hartstochten verdringt en in getob omslaat. En de waanzin die daaruit voortvloeit houdt volgens de auteur verband met de romantiek van de grote getallen, zoals uit sommige vormen van speculatie vandaag blijkt.
Bruckner analyseert rijkdom in enkele interessante boeken die rijkaards niet lezen. Volgens Bruckner is een rijke niets anders dan een arme die succesvol is. Als voorbeeld verwijst hij naar de vele dertigers die eind jaren ’90 miljonair werden dankzij de nieuwe technologieën. Vandaag is dat niet anders.
We blijven het leven van de machtigen nauwlettend in de gaten houden en betwijfelen inmiddels indien het geluk uitsluitend bij hen neergestreken is. We bewonderen hun vasthoudendheid, hun ondernemingszin, het geniale idee waarmee ze uit de duisternis omhooggeschoten zijn naar het licht, hun veroveringsdrang en hun gevoel voor timing. Maar de inspiratiebron voor onze ambities zijn ze niet. Is er iemand die droomt om het leven te leiden van een erg goed verdienende topman van een onderneming wiens leven even opwindend lijkt als dat van de eerste de beste kantoorbediende?
Gemunte vrijheid
Geld heeft volgens Bruckner wel het voordeel dat het een middel is om onze individuele vrijheid te beschermen, de maatschappelijke verhoudingen van allerlei affectieve banden te zuiveren en een zekere autonomie te bereiken.
Niets is volgens Bruckner immers walgelijker en zieker dan de manier waarop sommige christelijke dogmatici de armoede prijzen, alsof dat op zichzelf al een hogere deugd was. Volgens Bruckner is geld dus gemunte vrijheid, maar enkel voor die enkele écht wijze rijken.
