Hoe verdedig je nieuwe belastingen als lid van een partij bij wie “gij zult geen nieuwe belastingen opleggen” het elfde gebod is.
Jan Jambon, minister van Financiën en parttime bliksemafleider van dienst, is het gezicht te worden van een fiscale U-bocht van zijn partij. De meerwaardebelasting is een feit, en Sterke Jan — de loyale soldaat van De Wever — krijgt de twijfelachtige eer om het publiek ervan te overtuigen dat dit “billijk” is, “verdedigbaar” en “absoluut geen knieval”. Het is niet bepaald een bord met nieuw patatjes dat hem werd voorgeschoteld, maar Jambon eet — opnieuw — wat zijn partij hem opdient.
Jambon slikt de taks, met lange tanden
Twee dagen na het federale akkoord over de invoering van een meerwaardebelasting dook Jambon voor het eerst op voor de camera’s. De boodschap was berekend, de lichaamstaal verraadde enige kokhalzende tegenzin, maar de toon was duidelijk: “Dit was het ticket om deze regering te doen werken. Dus ja, ik zal deze taks verdedigen.” Met andere woorden: liever een belasting die we haten, dan terug naar de oppositiebanken zonder plan.
De meerwaardebelasting, zoals die nu op tafel ligt, viseert vermogenswinsten vanaf 10.000 euro — met vrijstellingen tot 15.000 euro over vijf jaar, wat voor koppels kan oplopen tot 30.000 euro. Jambon wuift de kritiek weg dat deze maatregel de middenklasse zou treffen. “Wie zulke meerwaarden boekt, moet echt niet tellen of hij het einde van de maand haalt,” klonk het. Dat net zijn eigen kiezersprofiel daar ergens tussenin bengelt, lijkt bijzaak.
De olifant in de kamer heet ‘electorale zelfmoord’
Wat Jambon liever niet te luid zegt, is dat deze fiscale bocht haaks staat op jaren van Vlaams nationalistische retoriek. N-VA positioneerde zich jarenlang als de partij die de ondernemers koesterde, eigendomswinst beschermde en elke belastingverhoging afdeed als socialistisch dagdromen. Nu moet uitgerekend Jambon de ministeriële handtekening zetten onder wat de MR ooit “de PS-taks” noemde. Dat Georges-Louis Bouchez dit nog eens fijntjes onder de neus wrijft — “de prijs die N-VA moest betalen om een regering te krijgen” — maakt de bittere pil er niet lichter op.
De Vlaamse nationalisten praten intussen liever over het bredere plaatje: hervormingen in de arbeidsmarkt, pensioenen en langdurig zieken. "We krijgen veel in de plaats," luidt de officiële lezing. Maar achter de schermen weten ze bij N-VA ook dat deze belasting zal blijven kleven bij de volgende campagne.
Een belasting op winst, maar met risico’s op verlies
Volgens economen is het effect van de taks onzeker. De overheid rekent op een opbrengst van 500 miljoen euro, maar de realiteit hangt af van beurskoersen, beleggersgedrag en juridische robuustheid. En dat laatste is alvast geen uitgemaakte zaak. Kleine beleggers vallen onder het nieuwe tarief van 10 procent, maar grootaandeelhouders met minstens 20 procent van een onderneming ontspringen grotendeels de dans. Dat onderscheid zou wel eens tegen de muur kunnen vliegen bij het Grondwettelijk Hof. Jambon noemt dat "wezenlijk verschillend," maar geeft tegelijk toe: “Wie zal leven, zal zien.”
Ook de banken slaan alarm. De invoering vanaf 1 januari 2026 is volgens hen te kort dag. De software moet worden aangepast, processen om bronheffing af te houden moeten op poten gezet worden. Toch houdt Jambon het been stijf: “Realistisch.” De belasting wordt aan de bron geïnd via een inhouding door de banken. Wie recht heeft op een vrijstelling, moet die via de belastingaangifte terugvorderen — tenzij men via een opt-out kiest om alles zelf te regelen. In beide gevallen betekent het voor de burger vooral: complexiteit, onzekerheid en papierwerk.
Politieke pyromanie
Dat het uitgerekend Jambon is die deze vuurdoop moet leiden, is geen toeval. In de schaduw van De Wever is hij al jaren het gezicht van de moeilijke boodschappen, de ondankbare akkoorden en de electorale bokkensprongen. Janbon mocht van zijn partij meermaals de politieke lijken stapelen. Nu de meerwaardebelasting als een politieke brandbom in het centrum van het partijprogramma is beland, is het opnieuw Jambon die — in pak en das — met de tuinslang mag komen aanlopen.
Het verschil met vroeger? Deze keer is het vuur federaal. En de vlammen kunnen overslaan op het hele partijverhaal van N-VA. Zeker nu ook CD&V en MR aangeven dat er mogelijk nog bijsturing nodig is als de opbrengst tegenvalt. Die bijsturing zal zelden neerwaarts zijn.
Nog niet aan de nieuw patatjes
Met de meerwaardebelasting in zijn portefeuille en een federale hervormingsagenda die wringt aan Vlaamse kant, zit Jambon in een politiek keurslijf dat steeds strakker gespannen staat. Hij noemt de taks “billijk” en “nodig voor het bredere plaatje”, maar moet tegelijk uitleggen waarom zijn partij jarenlang het omgekeerde zei. Sterke Jan doet wat van hem gevraagd wordt, loyaal tot het einde. Maar of hij daar straks electorale nieuw patatjes voor op zijn bord krijgt, lijkt ons uitgesloten.
Voorlopig krijgt hij vooral de overschot van andermans diner. Geserveerd met zilveren vork, maar koud, taai en slecht gekruid. De slachter van Arizona slachtte, mag nu de federale kalfskop opdienen. Bon appétit.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
