Decumul, detox en De Bleeker: hoe Open VLD haar spiegelbeeld eindelijk onder ogen ziet.
Het moest een congres over de toekomst worden, maar leek bij momenten meer op een therapiesessie voor een partij in identiteitscrisis. Open VLD kwam samen, in het holst van haar eigen twijfel, en keek zichzelf eindelijk eens recht in de spiegel aan. Wat ze zag? Een uitgebluste liberale familie met versleten slogans, vastgeroeste gezichten en een nood aan decumul. Onder leiding van Eva De Bleeker -die zich voorlopig in een politiek soort van voorgeborchte van heiligverklaring bevindt -probeerde de partij de brokstukken bijeen te rapen. Maar wie dacht dat er vuurwerk zou volgen, kwam eerder terecht op een net iets te brave wake.
Revolutie zonder rieken, ruzie met rosé
Wie zich zat te verkneukelen op een blauwe revolte met brandende partijvlaggen, kreeg een avondje zachte rebellie geserveerd, met hier en daar een zure oprisping aan de bar. Geen boegeroep, geen gescheld. Enkel een zaal vol liberalen die — schoorvoetend maar oprecht — hun eigen tekortkomingen aan het dissecteren waren. Alsof een groep bejaarde scouts eindelijk moest toegeven dat hun kompas het al jaren laat afweten.
Het Liberaal Vlaams Verbond (LVV) hield nochtans strak de touwtjes in handen. Die hadden hun huiswerk gemaakt: een visietekst met 37 eisen, van “verjonging aan de top” tot “stop met het verkopen van je mandaat als een familienaam”. De basis leverde prompt 500 pagina’s feedback aan. Jawel, de Open VLD-bodem leeft nog, op hun manier.
Decumul of decubitus?
De meest opvallende eis was even simpel als pijnlijk: weg met de cumul. Geen burgemeester-parlementariërs meer die op twee stoelen tegelijk zitten. 28 aanwezigen stemden voor, 24 tegen. Een nipte meerderheid dus, maar eentje die aantoont dat de blauwe achterban stilaan genoeg heeft van mandaten die verworden zijn tot politieke erfstukken.
Ook in de visietekst stond een ongemakkelijke waarheid: kopstukken als De Croo, Van Quickenborne en Rutten worden geacht zichzelf de vraag te stellen of hun tijd er niet gewoon op zit. Of beter: ze zouden die vraag luidop moeten stellen, voor de camera’s, en dan nederig naar de uitgang schuifelen. Maar dat is natuurlijk buiten de hardnekkige navelstaren van Open VLD-sterren gerekend.
‘Grenzeloos activisme’? Liever niet meer
Een ander gevoelig dossier: de ethische voortrekkersrol van de liberalen. Jarenlang het paradepaardje van de partij, vandaag een vermoeid veulen dat niemand nog wil berijden. De consensus tijdens het congres? Activisme, oké, maar met mate. Geen fakkeltochten meer voor bio-ethische issues die kiezers nauwelijks nog beroeren. De boodschap: Open VLD blijft op de barricaden, maar dan met geluidsdemper. Minder ‘ethische avant-garde’, meer ‘verantwoord bestuur met een liberaal sausje’. De cultuurstrijd mag iemand anders voeren. Laat ons liever praten over fiscaliteit en ondernemerschap — waar niemand nog warm van wordt, maar het tenminste niet polariseert.
De Bleeker: uitgestoken hand of verdoken mes?
Over Eva De Bleeker viel geen onvertogen woord. Wat ook weer iets zegt. De voorzitter had het lef om zichzelf onder haar eigen partijbasis te mengen — in het partijhoofdkwartier, nota bene, dat ze voor de gelegenheid gratis ter beschikking stelde, zoals een boetvaardige gastvrouw die hoopt dat de wijn de wrok dempt.
De Bleeker kreeg schouderklopjes, glimlachjes en beleefde vragen. Dat heet in de politieke psychologie: de stilte voor de storm. Want achter de coulissen broeit het. Ze zit opgezadeld met een partij die verdampt in irrelevantie, zonder smoelwerk in de oppositie, zonder verhaal dat kleeft, zonder nieuwe namen die de boel wakker schudden. Wie haar aanpak afkeurt, deed dat subtiel. Maar de uitnodiging voor het congres had het al zelf verwoord: “Telkens weer dezelfde fouten. Telkens weer dezelfde gezichten.”
Wat misschien wat mededogen opwekte, was het overlijden van de directeur van de studiedienst eerder die dag. Een drama dat zelfs bij doorgewinterde cynici respect afdwong. Maar zoals het met tragedies gaat: ze maken alles even betrekkelijk. Ook partijpolitiek.
Proces zonder vonnis
Toch werd het, ondanks de kalme toon, een soort proces zonder rechter. De partijtop — met onder meer De Croo, Dewael, D’Hose, Pillen en De Gucht — zat braaf te luisteren, maar of de boodschap is aangekomen, blijft koffiedik kijken. Want ja, Open VLD omarmde het initiatief van het LVV, maar wie goed kijkt, zag dat er achter die omarming ook een stiletto schuilging.
Is dit een kantelpunt? Of gewoon een verdienstelijke poging om het roer wat bij te sturen zonder de kapitein te vervangen?
En nu? Back to business as usual?
Wat dinsdagavond vooral duidelijk werd, is dat de oude stammenstrijd binnen Open VLD even is uitgezweet. Er was zowaar een soort consensus over waar de partij naartoe moet — een zeldzaamheid voor liberalen, die doorgaans liever discussiëren over het juiste lettertype op de uitnodiging dan over de te varen koers.
De recepten blijven grotendeels dezelfde: vrijemarktdogma’s, een scheut persoonlijke vrijheid en een hardnekkig geloof in de redelijkheid van de kiezer. Allemaal prima, maar ook allemaal vermoeid. Als Open VLD écht het verschil wil maken, zal De Bleeker iets uit haar hoed moeten toveren dat meer is dan een statutaire facelift of een ideologische retouche.
De boodschap is duidelijk: het is vijf voor twaalf voor de liberalen. En dit congres? Dat was misschien geen revolutie, maar wel een wake-upcall met blauw randje. Of is het vijf na twaalf?
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
