Europees Comité voor Sociale Rechten van de Raad van Europa schiet woonbeleid van Melissa Depraetere af.
Een dak boven je hoofd is in Vlaanderen niet écht een recht, maar een loterij. Het Europees Comité voor Sociale Rechten heeft in een snoeihard rapport de vloer aangeveegd met het Vlaamse woonbeleid. Hun conclusie: te weinig sociale woningen, een falend huurbeleid en een overheid die liever op de rem staat dan gas geeft.
Sociale woningen: een fata morgana voor tienduizenden gezinnen
Zes procent van de woningen in Vlaanderen is ‘sociaal’, terwijl dat minstens het dubbele zou moeten zijn om de vraag bij te benen. De wachtlijst telt ruim 170.000 gezinnen. Voeg daar nog eens 80.000 mensen aan toe die eigenlijk ook recht hebben op een sociale woning, maar niet eens op de lijst staan, en de realiteit krijgt een donker kantje: een kwart miljoen gezinnen die nergens naartoe kunnen.
En dan hebben we het nog niet over de steden, waar de situatie nóg schrijnender is. Daar zou het aanbod naar 20 procent moeten stijgen om aan de noden te voldoen. De wachtrijen groeien, maar een serieuze inhaalbeweging blijft uit. De Vlaamse overheid kijkt toe, haalt de schouders op en schuift het probleem door naar de private huurmarkt.
Private huurmarkt: peperduur en ondermaats
Geen sociale woning? Dan maar huren op de private markt. Vergeet het maar: huren is duur. Om niet te zeggen: stilaan onbetaalbaar. Betaalbare woningen zijn schaars en de kwaliteit laat te wensen over. Erger nog: discriminatie tiert welig. Kandidaat-huurders met een migratieachtergrond of een bescheiden inkomen mogen al bij voorbaat een kruis maken over hun zoektocht. Het Europees Comité is snoeihard: Vlaanderen doet onvoldoende om deze wanpraktijken aan te pakken.
Daarnaast schieten ook de controles op kortetermijnhuurcontracten tekort en blijft er een ernstig gebrek aan beleid rond dak- en thuisloosheid. In mensentaal: als je geen koopkrachtige huiseigenaar bent, laat de Vlaamse overheid je vrolijk in de kou staan.
Vlaamse regering krijgt veeg uit de pan
Woonzaak, een coalitie van een zeventigtal sociale organisaties, trok in 2021 aan de alarmbel en diende een klacht in bij het Europees Comité voor Sociale Rechten. Volgrens hen is het Vlaamse woonbeleid is een lege doos. En jazwel, het recente rapport geeft hen gelijk.
De Vlaamse regering kreeg nochtans de kans om zich te verdedigen, maar het Comité was onverbiddelijk: Vlaanderen schendt het Europees Sociaal Handvest op verschillende punten. En de kritiek blijft niet bij de sociale woningen en de huurmarkt. Er is geen coherent plan tegen dakloosheid, er wordt amper opgetreden tegen discriminatie, en het beleid lijkt vooral gericht op het stimuleren van huiseigendom, terwijl steeds meer mensen gewoon een fatsoenlijke huurwoning zoeken.
Minister Depraetere mag bewijzen dat het menens is
Vlaams minister van Wonen Melissa Depraetere (Vooruit) heeft in haar beleidsnota wel een paar zinnige uitgangspunten opgenomen, maar blijft het bij woorden of volgen er ook daden? Er is 6 miljard euro voorzien voor sociale woningbouw en er zijn overleggroepen opgestart om de procedures te versoepelen, maar dat is bij lange na niet genoeg.
Woonzaak eist dat er een toekomstgericht woonpact komt, waarin het recht op wonen écht centraal staat. Geen halfslachtige maatregelen, maar een structurele oplossing die de wooncrisis in Vlaanderen eindelijk aanpakt.
Veel bla bla, weinig actie
Het rapport van het Europees Comité kan Vlaanderen niet dwingen om zijn beleid te wijzigen, maar het is wel een stevige tik op de vingers. Over een paar jaar wordt de situatie opnieuw geëvalueerd. Tegen dan heeft de Vlaamse regering twee keuzes: ofwel bewijst ze dat ze het recht op wonen serieus neemt, ofwel blijft ze de kop in het zand steken terwijl de crisis verder escaleert.
(Foto: Bert Van Den Broucke/Photo News)
