Terwijl de werken aan het Schumanplein in Brussel op hun einde lopen, groeit de kritiek razendsnel. Het nieuwe plein oogt als een stenige vlakte zonder schaduw of groen — precies wat er ontbreekt als het kwik boven de dertig graden stijgt. En de oorzaak? Een politieke rekening die nu wordt gepresenteerd.
Drie jaar geleden gingen de werken van start. Het Schumanplein moest transformeren van een drukke rotonde tot een grotendeels autovrij plein. Vandaag staat het resultaat er bijna: nieuwe bestrating, verzinkbare paaltjes en enkele kleine plantjes. Maar wie hoopte op een groene ontmoetingsplek, kijkt bedrogen uit.
"Ik mis hier bomen. In de hitte heb ik die nodig om te kunnen ademen", zegt Linda Van den Bossche op een snikheete donderdagmiddag. "Een fontein zou hier ook geen kwaad kunnen." Op sociale media laten Eurocraten zich al langer horen, soms met een flinke dosis sarcasme: "Joepie, de heraanleg zal op tijd klaar zijn voor de hittegolven." Of: "Bij dertig graden kan je hier een ei bakken."
Luifel geschrapt door budgettekort
Het ontwerp van het Deense architectenbureau COBE en het Brusselse BRUT voorzag oorspronkelijk een grote luifel met groendak boven het plein. Bijna tien jaar geleden wonnen zij daarmee een internationale architectuurwedstrijd, gelanceerd door toenmalig minister van Mobiliteit Pascal Smet (Vooruit). Maar vorige zomer besliste bouwheer Beliris om de luifel te schrappen. Het oorspronkelijke budget van dertig miljoen euro bleek niet meer toereikend — er was twaalf miljoen extra nodig, geld dat uit het Brussels Gewest moest komen. De toenmalige Brusselse regering zat in lopende zaken en vroeg zelfs aan de Europese Commissie of die wilde bijspringen.
Die bijdrage bleef uit. De luifel ook.
Politiek vingertje-wijzen
Intussen is het dossier ook een politiek steekspel geworden. Brussels parlementslid Pascal Smet legt de schuld bij voormalig minister van Mobiliteit Elke Van den Brandt (Groen). "Van den Brandt heeft het geld dat voorzien was voor de luifel gebruikt om de meerkosten voor de aanleg van het plein te betalen. Op die manier werd de luifel de facto geschrapt", zegt hij. "Het geld was er wel degelijk, maar het is een kwestie van prioriteiten. Ze heeft andere keuzes gemaakt."
Van den Brandt weerlegt dat. "De luifel was altijd deel van het concept, maar wel een grote meerkost. In lopende zaken kon er sowieso geen beslissing genomen worden over extra financiering. We moeten met de huidige regering kijken of we het plein nog groener en aangenamer kunnen maken."
Paaltjes, maar geen bussen
Niet alleen bomen en luifels vielen uit de boot. De verzinkbare paaltjes die op het vernieuwde plein werden geïnstalleerd, moesten bussen in staat stellen om verder te manoeuvreren. Maar de hoge frequentie van het busverkeer aan Schuman bleek onverenigbaar met het systeem. De MIVB besliste uiteindelijk om definitief geen bussen meer op het Schumanplein te laten rijden of stoppen. De paaltjes blijven staan, maar dienen enkel nog voor uitzonderlijk vervoer naar de voor- of achterdeur van de Raad van de Europese Unie.
Tunnels onder het plein maken alles moeilijker
Waarom zijn er dan niet gewoon meer bomen geplant? Architecte en stedenbouwkundig experte Livia de Bethune legt het uit: "Wellicht hadden de architecten vanwege de problematische ondergrond voor een luifel gekozen, want een bomenmassief zou daar niet mogelijk zijn. Onder het plein zit bijna geen aarde — alleen maar tunnels." De luifel zou dus niet enkel decoratief zijn geweest, maar ook de technische oplossing voor een plein dat letterlijk niet kan ademen.
Vergunningshouder Brussel Mobiliteit laat weten dat er nog pistes worden onderzocht om toch meer groen te voorzien. Beliris benadrukt dat het technisch mogelijk blijft om de luifel later alsnog te plaatsen. Tegen het einde van dit jaar moet de heraanleg volledig afgerond zijn.
Niet iedereen is ontevreden. "Ik hou van de openheid die er nu op het plein is", zegt Europees ambtenaar Walter Bimmel. "Als ik 's avonds naar huis ga, heb ik van ver al een zicht op de Triomfboog van het Jubelpark. Prachtig, toch?" Maar voor wie er op een hete middag werkt of passeert, klinkt die troost voorlopig wat mager.
