Werken of kinderen krijgen? Voor veel jonge Belgen is het steeds minder een kwestie van én-én.
De kinderwens bij jonge Belgen, maar bij steeds meer koppels blijft het bij ‘oefenen’. Vier op de tien dertigers overwegen om hun kinderwens definitief op te bergen. Niet omdat ze geen kinderen willen, maar omdat ze er de ruimte, tijd en ondersteuning niet voor vinden. CD&V-voorzitter Sammy Mahdi noemt dat een alarmsignaal en pleit voor structurele hervormingen die gezinnen opnieuw ademruimte geven. “Een kind krijgen mag geen privilege zijn van wie een au pair kan betalen.”
Kinderwens versus realiteit: het structurele conflict
Uit een recente bevraging in opdracht van CD&V blijkt dat 65 procent van de werkende Belgen onder de 35 jaar zich geen voorstelling kan maken van hoe een gezin combineren met een voltijdse baan praktisch haalbaar zou zijn. Vier op de tien geven zelfs aan dat ze hun kinderwens daardoor heroverwegen. Die cijfers komen niet uit een theoretisch model, maar uit een samenleving waarin structurele ondersteuning afbrokkelt en de combinatie van werk en gezin verworden is tot een logistieke en mentale uitputtingsslag.
De data bevestigen een structurele mismatch: de meeste Belgen willen nog altijd twee kinderen, zoals al decennialang het geval is, maar in de praktijk blijft het gemiddelde steken op 1,5. De geboortecijfers zijn vandaag vergelijkbaar met die van 1942 – een jaar dat niet echt geassocieerd kan worden met voorspoed en stabiliteit.
Carrière of kind: steeds minder mensen geloven dat het beide kan
Volgens de bevraging kampt een meerderheid van jonge ouders met het gevoel tekort te schieten – zowel op de werkvloer als thuis. Bijna zes op de tien jonge werkende ouders voelen zich structureel overvraagd. Ze hebben onvoldoende tijd, onvoldoende opvang, onvoldoende hulp. Zeventig procent van de respondenten vindt dat ouders vandaag te weinig tijd hebben met hun kinderen, terwijl meer dan zestig procent vreest dat hun carrière eronder zal lijden. De balans tussen werk en gezin is niet meer wankel, ze is fundamenteel verstoord.
“Wie vandaag aan kinderen denkt, krijgt er gratis en voor niets een schuldgevoel bij”, zegt Mahdi. “Het idee dat je een goede ouder én een toegewijde werknemer kan zijn, lijkt voor velen even onwaarschijnlijk als een expeditie naar de top van de Mount Everest.”
De overheid als passieve toeschouwer
Mahdi vindt het onaanvaardbaar dat structurele maatschappelijke blokkades ertoe leiden dat jonge mensen hun kinderwens opgeven. “Als de staalindustrie in moeilijkheden zit, worden er taskforces en expertencomités opgericht. Als blijkt dat een hele generatie dreigt af te haken op het vlak van gezinsvorming, blijft het stil.” Volgens hem moet de politiek gezinnen opnieuw centraal durven plaatsen op de beleidsagenda.
Zijn partij pleit daarom voor de versnelling van het zogeheten familiekrediet: een systeem waarbij ouders en grootouders een rugzak aan verlofrechten krijgen per kind, inclusief ouderschapsverlof en tijdskrediet. Het idee maakt deel uit van het federale regeerakkoord en is geïnspireerd op Scandinavische modellen waarin ouders honderden dagen gedeeld verlof krijgen om werk en opvoeding werkbaar te houden.
De breakdown van de gemeenschap
Mahdi wijst ook op de teloorgang van het informele vangnet. “Vroeger was er een netwerk van grootouders, buren, vrienden. Vandaag zijn veel grootouders nog aan het werk, en wie kent zijn buren nog goed genoeg om daar zijn kinderen toe te vertrouwen?” Eén op de vijf ouders van jonge kinderen geeft aan geen enkel netwerk te hebben waarop ze kunnen terugvallen. “We leven in een samenleving die volledig geïndividualiseerd is. Elk gezin moet zijn eigen boontjes doppen. Maar voor jonge ouders met kleine kinderen zijn die boontjes vaak rauw, hard en onverwerkbaar.”
CD&V pleit daarom voor een herwaardering van het collectieve: een versterking van buurtwerkingen, flexibele kinderopvang, en bredere verlofregelingen die gedeeld kunnen worden binnen een gezin of familiecontext.
Geen preek, wel beleid
Mahdi wil niet vervallen in een conservatieve oproep tot ‘vermenigvuldiging’. Hij benadrukt dat zijn pleidooi geen nostalgische terugkeer naar de jaren stillekes is. “Kinderen krijgen is en blijft een vrije keuze. Maar we mogen als overheid niet accepteren dat die keuze stilaan gereserveerd wordt voor mensen met voldoende middelen om private hulp in te schakelen.”
Volgens hem heeft het huidige beleid gefaald om een samenleving te creëren waarin mensen effectief kunnen kiezen voor gezinsuitbreiding zonder professionele of financiële suïcide te plegen. “Je mag mensen niet tegelijk opzadelen met een torenhoge werkdruk én verwachten dat ze onbezorgd aan een gezin beginnen. We hebben nood aan een samenleving waarin die twee levensdoelen elkaar niet automatisch uitsluiten.”
CD&V belooft binnenkort met concrete voorstellen te komen. Of die voldoende zullen zijn om het tij te keren, zal afhangen van politieke wil, budgettaire ruimte en maatschappelijke prioriteiten. Hoe dan ook, wie het over geboortecijfers wil hebben, moet het over systeemfouten durven hebben. Want dat vier op de tien jonge Belgen hun kinderwens overwegen op te geven, is geen individueel probleem. Het is een collectief falen.
(Foto: Philip Reynaers/ /Photo News)
