Rekenhof fileert begroting: België rijdt recht op een financiële muur af.
De federale begroting blijkt nog veel dieper in het rood te zitten dan zelfs de somberste voorspellingen deden vermoeden. Er is meer aan de hand dan een “moeilijke maar beheersbare sanering”. Volgens het Rekenhof dreigt een en ander uit te draaien op een financiële noodsituatie waarbij België gevaarlijk dicht tegen een schuldencrisis aanschurkt.
De peperdure defensieplannen van Theo Francken krijgen hierdoor een wel heel bijzonder wrange bijklank. Theo verpakt het als “strategische investeringen”, maar eigenlijk is het niet meer of niet minder dan een schandaal van historische proporties.
Gat van tientallen miljarden
Tijdens een toelichting in de Kamer trok raadsheer Rudi Moens van het Rekenhof ongewoon harde conclusies. Het Belgische begrotingstekort zou dit jaar oplopen tot 24,5 miljard euro en tegen 2029 zelfs ontsporen richting 36 miljard euro.
Dat is geen tijdelijke ontsporing meer. Dat is structurele ontsporing.
Nog verontrustender: de overheid ziet haar inkomsten dalen terwijl de rentelasten tegelijk exploderen. Vandaag betaalt België al ongeveer 12,5 miljard euro rente op de staatsschuld. Binnen enkele jaren zou dat oplopen richting 17,5 miljard euro. Geld dat niet naar pensioenen, zorg of koopkracht gaat, maar rechtstreeks naar schuldeisers verdwijnt.
Het Rekenhof maakt intussen brandhout van het optimisme waarmee de federale regering de voorbije maanden schermde. De eerder aangekondigde besparingsronde van ongeveer 5 miljard euro blijkt volgens de rekenmeesters “in de verste verte” onvoldoende.
Om opnieuw in de buurt te komen van de Europese norm van 3 procent begrotingstekort, zal België volgens het Rekenhof minstens 15 tot 20 miljard euro moeten vinden.
Minstens.
België flirt met het sneeuwbaleffect
De waarschuwing van het Rekenhof is niet zomaar technisch begrotingsjargon. Achter de droge cijfers schuilt een mechanisme waar economen al jaren bang voor zijn: het zogenaamde rentesneeuwbaleffect.
Zodra de rente op de staatsschuld sneller stijgt dan de economie groeit, begint de schuld zichzelf automatisch op te blazen. Dan moet een land steeds meer lenen om de rente op oude schulden te betalen. Een vicieuze cirkel die landen financieel kan wurgen.
Volgens het Rekenhof staat België daar “gevaarlijk dicht” bij.
Dat is bijzonder pijnlijk voor een regering die zichzelf presenteerde als de ploeg van het begrotingsherstel. Premier Bart De Wever gaf eerder al toe dat één legislatuur niet zal volstaan om de ravage op te ruimen. Maar zelfs die boodschap lijkt vandaag alweer achterhaald. Want volgens het Rekenhof zijn de cijfers gebaseerd op ramingen die zelfs nog géén rekening houden met nieuwe geopolitieke schokken, de crisis in het Midden-Oosten of mogelijke nieuwe energieproblemen.
Met andere woorden: het kan nog erger worden.
En toch blijven de miljarden rollen
Net daarom begint de discussie rond de miljardenuitgaven voor defensie steeds explosiever te worden. Terwijl burgers worden voorbereid op besparingen in pensioenen, werkloosheid en ziekte-uitkeringen, blijft de federale regering tegelijk enorme bedragen pompen in militaire ambities.
Onder impuls van Theo Francken schuift België richting NAVO-normen die tientallen miljarden extra kosten. Nieuwe gevechtscapaciteit, militaire investeringen en defensie-uitgaven worden verkocht als “noodzakelijk”. Maar hoe langer de begrotingsrealiteit zichtbaar wordt, hoe moeilijker dat verhaal nog te verdedigen valt.
De vraag wordt steeds brutaler: waar gaat dat geld vandaan komen?
Niet uit economische groei. Niet uit extra inkomsten. En blijkbaar ook niet uit realistische begrotingscontrole.
Dus blijft maar één conclusie over: de factuur zal terechtkomen bij de belastingbetaler, de spaarder en de sociale zekerheid.
De echte sanering moet nog beginnen
Het Rekenhof wijst erop dat de zwaarste ingrepen voorlopig vooral zitten bij pensioenen, werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. Daar worden miljarden gezocht. Op andere beleidsdomeinen blijken de opbrengsten veel beperkter.
Met andere woorden: de klassieke Belgische reflex blijft overeind. Wanneer de kas leeg raakt, wordt eerst gekeken naar de burger die afhankelijk is van sociale bescherming.
Maar zelfs dat zal volgens de nieuwste cijfers niet volstaan.
België staat daardoor voor een bijzonder ongemakkelijke waarheid: jarenlang werd geleefd alsof goedkoop geld eeuwig zou blijven bestaan. Nu de rente stijgt, valt de camouflage weg en wordt zichtbaar hoe fragiel de federale financiën werkelijk zijn geworden.
En midden in die financiële storm miljarden blijven uitgeven zonder sluitend plan? Dat begint steeds minder op beleid te lijken en steeds meer op collectieve roekeloosheid.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
