De man die beloofde dat België zijn eigen lot weer in handen zou nemen, vecht nu vooral om zijn eigen coalitie overeind te houden.
De federale regering had al weken alle trekken van een geblokkeerde motor. Deadlines gemist, spanningen tussen coalitiepartners en een begroting die maar niet van de tekentafel geraakte. Toch heeft premier Bart De Wever maandag een laatste poging ondernomen om zijn coalitie van de politieke berm te trekken. De prijs: opnieuw een stuk van zijn eigen programma opofferen.
Na de indexsprong is nu ook de geplande btw-verhoging naar de prullenmand verwezen. De man die zijn premierschap wou lanceren met daadkracht en discipline, ziet zijn eerste grote hervormingsronde uitlopen op een oefening in schadebeperking.
Een coalitie op het randje
De afgelopen week was een staalkaart van politieke verlamming. Eerst liep de regering de deadline voor de State of the Union mis, daarna ook de zelfopgelegde reserve-datum van 21 oktober. Achter de schermen was het intussen ieder voor zich. De MR weigerde nog maar te onderhandelen over het oorspronkelijke besparingsplan van De Wever — dat voorzag in een indexsprong, hogere btw-tarieven, ingrepen in de gezondheidszorg en strengere regels voor langdurig zieken.
Vrijdagavond probeerde de premier nog via één-op-ééngesprekken zijn meerderheid te lijmen, maar ook dat leverde niets op. De zoektocht naar 10 miljard euro om het begrotingstekort te dichten, stond stil.
De ultieme zet
Maandag legde De Wever dan toch een nieuw “BAFO” op tafel — zijn “best and final offer”. Een laatste poging om de regering in beweging te krijgen. Maar zelfs binnen zijn eigen ploeg klonk scepsis: “De Wever heeft de gewoonte om zeventien ‘laatste’ voorstellen te doen,” sneerde een coalitiebron.
De inzet kon moeilijk hoger zijn. Nog één mislukte onderhandelingsronde en de regering dreigde opnieuw richting crisis te schuiven. Geen enkele partij had daar baat bij, maar het onderlinge wantrouwen was compleet.
De btw als breekijzer
Het zwaarste dossier was zonder twijfel de btw-hervorming. De Wever wilde de tarieven van 6 en 12 procent vervangen door één tarief van 9 procent, of zelfs het hoogste tarief optrekken naar 22 procent. In ruil zouden bepaalde producten goedkoper worden, zoals renovaties. Dat moest 3 miljard euro opleveren.
Maar vooral de MR en Vooruit zetten hun voet dwars. De Franstalige liberalen willen onder geen beding nieuwe belastingen, laat staan een duurdere winkelkar. En ook de socialisten weigerden om tegelijk een indexsprong én een btw-verhoging te slikken. “Een minister voelt dat niet, maar een kuisvrouw wel,” klonk het snedig aan de Keizerslaan.
Het gevolg laat zich raden: de btw-hervorming is van tafel. En met haar verdwijnen ook miljarden uit het begrotingsplan.
Minder geld, minder macht
Door het afvoeren van de btw-verhoging én de eerdere schrapping van de indexsprong, blijft van het oorspronkelijke plan amper iets over. Slechts één luik — de hervorming van de langdurig zieken — geniet nog unanieme steun. De rest is onderhandelingspuin.
Wat overblijft is een begrotingsgat dat opnieuw dreigt te groeien. De Wever wou 10 miljard dichten, zijn resterende maatregelen brengen nog maar de helft op. De vraag is dus niet langer waar hij gaat besparen, maar hoe hij het verlies gaat verkopen.
Nieuwe ronde, zelfde pijn
Dinsdag om 16 uur komt het kernkabinet opnieuw samen. Een regeerverklaring zit er niet meer in, maar de premier hoopt met een reeks bilaterale deals zijn coalitie overeind te houden. Ondertussen eisen Vooruit en CD&V een “rechtvaardige bijdrage” van de hoogste inkomens, inclusief een miljonairstaks.
De MR, intussen, blijft op haar liberale eiland: geen nieuwe belastingen, geen herverdeling. Binnen Arizona groeit de frustratie. “De MR denkt enkel aan de ondernemers in Knokke, niet aan het land,” zegt een coalitiebron bijtend.
De belofte van daadkracht
De regering-De Wever was begonnen met het mantra van doortastend bestuur. Vandaag is ze vooral bezig met brandjes blussen en plannen invriezen. Een begroting die dringend goedgekeurd moet worden, een premier die zijn ambities moet inleveren, en coalitiepartners die elkaar met argwaan bekijken.
De man die beloofde dat België zijn eigen lot weer in handen zou nemen, lijkt nu vooral te vechten om zijn eigen coalitie overeind te houden.
(Foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
