Bozar vertoont op 24 september In-I in Motion, een film waarin Juliette Binoche terugkijkt op haar artistieke samenwerking met choreograaf Akram Khan.
Ze heeft een Oscar, meer dan 75 films en een carrière waar de meeste acteurs alleen maar van kunnen dromen. Toch besloot Juliette Binoche iets veel riskanters te doen: zichzelf filmen op het moment dat ze nog niet weet of ze het kan.
Juliette Binoche heeft zowat alles gedaan wat een internationale filmster hoort te doen. Ze speelde in Franse arthousefilms, Hollywoodproducties en klassiekers als The English Patient, Three Colours: Blue en Chocolat. Ze won een Oscar, werkte met grote regisseurs en groeide uit tot een van de bekendste Europese actrices van haar generatie.
En dan doet ze iets wat je van zo'n gevestigde ster misschien minder snel verwacht: ze gaat opnieuw beginnen.
Niet voor een camera met een script in de hand, maar in een dansstudio, waar ze zes maanden lang haar lichaam en reputatie op het spel zet naast de Britse choreograaf en danser Akram Khan. Het resultaat is In-I in Motion, een documentaire die Binoche zelf regisseerde en waarin ze terugkeert naar een artistiek avontuur dat in 2007 begon. Op donderdag 24 september is de film te zien bij Bozar in Brussel.
Een filmster die niet weet wat ze aan het doen is
Het vertrekpunt klinkt bijna eenvoudig. In 2007 zetten Binoche en Khan hun vertrouwde carrière tijdelijk opzij om samen een voorstelling te maken. Gedurende maanden werken ze aan In-I, een fysieke en behoorlijk confronterende performance waarin theater, dans en beeldende kunst samenkomen.
De voorstelling wordt uiteindelijk meer dan honderd keer opgevoerd. Maar Binoche bewaart iets anders: een enorme hoeveelheid beeldmateriaal van het creatieve proces. Haar zus Marion Stalens filmde de repetities en legde vast hoe twee kunstenaars proberen uit te zoeken wat hun voorstelling eigenlijk moet worden.
Jaren later haalt Binoche dat materiaal opnieuw boven.
Niet om zichzelf een carrièreportret cadeau te doen, maar om terug te kijken naar een periode waarin ze haar eigen zekerheid moest loslaten.
Dat levert een opvallend eerlijke film op.
Van Oscar naar dansstudio
Het contrast is van een buitenaardse schoonheid. Hier staat een van de meest gelauwerde filmactrices ter wereld in een repetitieruimte te zweten, te vallen, opnieuw te beginnen en geconfronteerd te worden met een kunstvorm waarin ze niet dezelfde vanzelfsprekendheid heeft als voor een filmcamera.
Khan is een professionele danser en choreograaf. Binoche is dat niet.
Precies daar zit de spanning van In-I in Motion. De film gaat niet over een ster die haar talent nog eens komt demonstreren. Hij gaat over het moment waarop talent niet volstaat en ervaring geen bescherming meer biedt. Binoche moet opnieuw leerling worden.
Het resultaat overstijgt daarmee de klassieke making-of. Je ziet twee kunstenaars zoeken, botsen, twijfelen en risico's nemen. De glamour van de filmwereld maakt plaats voor een repetitieruimte waarin lichamen moe worden en ideeën soms simpelweg niet werken.
170 uur twijfel
Binoche beschikte over tientallen uren ongezien archiefmateriaal. In de wandelgangen wordt gefluisterd dat het 170 tot bijna 200 uur ruwe beelden zouden zijn die uiteindelijk werden teruggebracht tot een documentaire van iets meer dan twee uur.
We zijn gewend om kunstenaars te zien op het moment dat het werk af is. De tentoonstelling hangt, de film draait, de voorstelling begint, de rode loper ligt klaar. Het mislukken, zoeken, twijfelen en opnieuw proberen verdwijnt meestal achter de schermen.
Binoche draait die logica om.
Ze laat juist zien wat normaal uit beeld verdwijnt. De kunst begint waar de zekerheid stopt. Daarmee gaat In-I in Motion uiteindelijk over veel meer dan dans.
Binoche gebruikt haar eigen ervaring om vragen te stellen die voor elke kunstenaar gelden: wanneer weet je dat een idee werkt? Hoeveel controle moet je opgeven? Wanneer wordt een risico artistiek interessant? En hoeveel van jezelf ben je bereid prijs te geven wanneer je iets maakt?
Dat klinkt misschien zwaar, maar de film krijgt juist die aparte soort van kracht omdat de antwoorden niet netjes worden aangeleverd. De camera blijft dicht bij de kunstenaars en laat het creatieve proces zijn eigen ongemak behouden.
Dat is ook de reden waarom je Binoche hier beter niet alleen als actrice kunt bekijken. Ze staat achter de camera, monteerde mee aan haar eigen herinneringen en probeert een artistiek proces te begrijpen dat ze zelf heeft meegemaakt.
De film is dus tegelijk document en zelfonderzoek.
Binoche komt zelf naar Bozar
Voor de liefhebbers zit er nog een extra reden in om donderdag naar Brussel te trekken: de vertoning bij Bozar wordt gevolgd door een gesprek met Juliette Binoche. De voorstelling start op 24 september om 16.30 uur in The 23 aan de Ravensteinstraat en duurt tot 18.45 uur. De film is Frans- en Engelstalig met Franse ondertitels.
Niet stoppen met acteren, wel opnieuw beginnen
De titel In-I in Motion suggereert beweging, en dat is precies waar deze film over gaat. Niet over een ster die haar carrière achter zich laat, maar over een kunstenaar die weigert stil te staan.
Binoche had perfect nog tientallen jaren dezelfde rol kunnen spelen: gerenommeerde actrice, prestigieuze film, festival, applaus, volgende film.
In plaats daarvan keert ze terug naar een project waarin ze zichzelf opnieuw moest uitvinden.
Dat klinkt als een interessantste luxe die een gevestigde kunstenaar zich kan veroorloven. Maar ga er maar aan staan.
In-I in Motion is op donderdag 24 september te zien bij Bozar in Brussel. De film loopt daarna nog op verschillende data tot 10 oktober.
(Foto: YouTube)
