"Als ik 1.000 calorieën op mijn crosstrainer verbruik, gaat het eigenlijk slechts om 600 calorieën." Die uitspraak van Sven Ornelis op radiozender JOE zette heel wat mensen aan het denken. Klopt het dat fitnessapparaten en sporthorloges je calorieverbruik overschatten?

Je staat daar, bezweet en overtuigd dat je net 1.000 calorieën hebt weggesport alsof je een menselijke vetverbrandingsmachine bent. Je toestel knippert tevreden, je horloge doet alsof het je persoonlijke coach is, en in je hoofd hoor je al het knisperen van die “verdiende” friet met mayo. Tot iemand zoals Sven Ornelis het feestje komt verstoren met de droge mededeling dat je eigenlijk eerder rond de 600 calorieën zit te spelen dan die heroïsche duizend. Met andere woorden: je fitnessapparaat is misschien iets minder een wetenschappelijk wonder en iets meer een optimistische gokautomaat met hartslagfunctie.

Volgens de “gemiddelde mens”

En dat is eigenlijk ook hoe die hele industrie werkt: op basis van “de gemiddelde mens” een soort fictief wezen dat blijkbaar bestaat zonder stress, zonder slechte slaap, zonder friet op vrijdag. Je toestel denkt dat jij netjes in dat keurslijf past, terwijl jij in werkelijkheid eerder een uniek, licht chaotisch biologisch experiment bent met eigen spiermassa, vetverdeling en motivatielevels die per dag schommelen. 

Sporthorloges proberen het nog wat geloofwaardiger te maken door je hartslag, leeftijd, gewicht en soms zelfs VO2 max (inschatting van je maximale zuurstofopname per minuut per kilogram lichaamsgewicht) mee te rekenen, maar uiteindelijk blijft het een slimme schatter die doet alsof hij exact kan zijn.

Hoe accuraat zijn sporthorloges echt?

Onderzoek toont aan dat sporthorloges redelijk goed zijn in het meten van hartslag, maar veel minder nauwkeurig bij het inschatten van calorieverbruik. Volgens studies, onder andere gepubliceerd in de ‘Journal of Personalized Medicine’, kan de foutmarge variëren van ongeveer 27% tot zelfs 93%, afhankelijk van het merk en de gebruikte methode.

Waarom dat zo moeilijk juist te meten is, heeft alles te maken met dingen die een toestel simpelweg niet volledig kan vatten. Twee mensen met exact hetzelfde gewicht kunnen compleet anders verbranden omdat spiermassa veel actiever is dan vetmassa. En dan zijn er nog de klassieke invoerfouten: een paar kilo verschil in je profiel of een verouderde leeftijd, en je hele “precieze” berekening zakt al als een kaartenhuis in elkaar.

Vertrouw geen horloge

Toch blijven we massaal naar die cijfers kijken alsof ze absolute waarheid zijn, waarschijnlijk omdat ze zo lekker concreet voelen. Het probleem is alleen dat dat kan doorslaan. Sommige mensen gaan hun eten of rust volledig afstemmen op wat hun horloge zegt, terwijl hun lichaam eigenlijk iets heel anders probeert duidelijk te maken: vermoeidheid, duizeligheid, slechtere prestaties of gewoon het simpele signaal dat het misschien tijd is om even niet naar een algoritme te luisteren maar naar jezelf.

Sporthorloges en fitnessapparaten kunnen dus zeker nuttig zijn als hulpmiddel, maar ze vertellen nooit het volledige verhaal. Je lichaam blijft dus de meest betrouwbare graadmeter.