James Gray opent met een 35mm-familietragedie vol Russische maffia en Amerikaanse zelfbedrog. Ava DuVernay sluit af met een documentaire die de grondwet openrijt. Welkom in de enige plek waar cinema nog iets waagt.
Vrijdag 25 september begint de 64ste New York Film Festival. Niet met een veilige Marvel-spin-off of een Netflix-drop die al half gelekt is, maar met James Gray’s Paper Tiger. 1986, Queens, Gowanus Canal, twee broers, Russische maffia en een gezin dat denkt dat het de American Dream nog even kan bijsturen. Adam Driver als de ex-cop die denkt dat hij de regels kent. Miles Teller als de keurige engineer die erin meegesleept wordt. Scarlett Johansson als de vrouw die alles ziet aankomen en toch niet kan ontsnappen.
Gray schoot het op 35mm. In 2026. Dat is geen nostalgie. Dat is een statement. Hij heeft al gezegd dat AI-filmmaken “obsceen” is en dat celluloid dezelfde comeback gaat maken als vinyl. Hij wil “humanity” vastleggen die volgens hem verdwijnt in de digitale soep.
Hoe persoonlijk is te persoonlijk?
Paper Tiger begon ooit als een soort vervolg op Armageddon Time. Gray wilde Anne Hathaway en Jeremy Strong terug, maar die zaten vast aan andere projecten (Nolan’s The Odyssey en The Boys from Brazil). Toen ging hij harder. Meer operatisch. Meer Hitchcock. Minder “coming-of-age”, meer “wat gebeurt er als de familie die je denkt te beschermen opeens het doelwit wordt”.
Gray is open over de autobiografische laag: zijn vader had legale problemen, was zelfs een convicted felon. “My own life was touched with crime,” zei hij. Daarom voelt de film zo rauw. Het is geen cool gangster-verhaal. Het is een gezin dat denkt dat het even meespeelt met de grote jongens en erachter komt dat de grote jongens geen papieren tijgers zijn.
Cannes gaf het een standing ovation. Critici noemden het een van de sterkste Amerikaanse films van het festival. Driver heeft die gevaarlijke charme die Gray altijd zoekt. Teller speelt tegen zijn eigen imago in. Johansson maakt van de “huisvrouw” iets veel scherpers: een vrouw die droomt van meer en langzaam alles inlevert.
De rest van de line-up is net zo genadeloos
Main Slate is dit jaar weer een masterclass in “fuck de mainstream”:
Ryûsuke Hamaguchi – All of a Sudden
Pedro Almodóvar – Bitter Christmas
Hong Sang-soo – twee films
Andrey Zvyagintsev – Minotaur
Mike Leigh – mogelijk zijn laatste, Tender Loving Care
Ira Sachs – The Man I Love (queer 1980s New York, AIDS-crisis)
Currents is de experimentele hardcore-sectie. Carlos Reygadas (Heil Jupiter!), Bruno Dumont (Red Rocks), Tala Hadid’s Bardi (paarden en rituelen in Marokko), en een korte film van Laura Poitras over ICE in Minneapolis die zo actueel is dat het pijn doet. Dit is geen “nice to have”. Dit is de plek waar cinema nog probeert iets te zeggen over de wereld die buiten de zaal brandt.
Centerpiece: Tony Gilroy’s Behemoth!.
Closing night: Ava DuVernay’s 14th. Tien jaar nadat 13th het festival opende, komt ze terug met de 14th Amendment. Birthright citizenship, due process, equal protection. “If 13th asked who gets caged, then 14th asks who gets counted.” Politiek, scherp, en precies waarom NYFF nog steeds telt.
Waarom dit onze aandacht vraagt
Omdat de rest van de filmindustrie bezig is met content die vergeten is voordat de credits rollen. NYFF blijft hardnekkig films programmeren die iets willen. Geen algorithm-friendly plots. Geen safe IP. Gewoon mensen die op 35mm een familie laten ontploffen, of een documentaire maken die de grondwet openrijt.
Van 25 september tot 12 oktober, verspreid over Lincoln Center én zalen in alle vijf boroughs (BAM, MoMI, Staten Island, Bronx). Tickets zijn schaars. De rijen lang. De gesprekken na afloop langer.
Dit is geen event voor de Instagram-story. Dit is voor wie nog wil kijken alsof er iets op het spel staat.
(Foto: PD)
