Sommige festivals werken met VIP-zones. Andere met Golden Circle-tickets. Op het Absolutely Free Festival in Genk was het vrijdagavond een pak eenvoudiger. Was je wit, cis, hetero én man? Dan wist je meteen waar je hoorde te staan: achteraan.
Wie dacht dat de commotie na de Gentse Feesten zou zijn overgewaaid, had buiten de Nederlandse protestzangeres Sophie Straat gerekend. Tijdens haar optreden in Genk herhaalde ze gewoon haar inmiddels bekende oproep. "Ben je wit? Ben je cis? Ben je hetero? Ben je man? Naar achter!"
En kijk: de zaal splitste zich opnieuw netjes in twee. Blijkbaar zijn we intussen zo ver dat je op een festival niet alleen moet weten waar de toog staat, maar ook in welke identiteitscategorie je thuishoort.
Het fascinerende experiment
Los van de politieke overtuiging van Sophie Straat blijft één gedachte experiment bijzonder interessant. Wat zou er gebeuren als een artiest het omgekeerde zou doen? "Alle vrouwen naar achter." "Alle homo's naar achter." "Alle mensen die donkerder zijn dan RAL 8000 naar achter."
De kans is klein dat zo'n artiest zijn optreden rustig zou kunnen afwerken. Nog kleiner dat de organisator achteraf zou zeggen dat hij "ruimte wil geven aan expressie". Blijkbaar hangt het antwoord op de vraag of iets discriminerend is tegenwoordig niet alleen af van wat je zegt, maar ook over wie je het zegt.
Identiteit als toegangsticket
Misschien moeten festivals daar gewoon consequent in worden. Geen polsbandjes meer uitdelen. Aan de ingang vul je voortaan een formulier in.
☐ Man
☐ Vrouw
☐ Cis
☐ Queer
☐ Hetero
☐ Homo
☐ Wit
☐ Niet wit
Daarna krijg je automatisch een plattegrond.
"Proficiat. Volgens onze berekeningen mag u tijdens het eerste optreden links vooraan staan. Tijdens het tweede verhuist u naar rij zeven. Voor de headliner verzoeken wij u vriendelijk helemaal achteraan plaats te nemen." Efficiënt én inclusief.
Gelijkheid blijft een ingewikkeld woord
Tijdens haar optreden zei Sophie Straat ook dat je niet kan doen alsof iedereen gelijk is, omdat onze samenleving altijd ongelijk is geweest. Dat is een legitieme politieke visie, maar tegelijk blijft het een opvallende paradox. Want hoe vaker we over gelijkheid praten, hoe vaker mensen blijkbaar eerst worden ingedeeld op basis van huidskleur, geslacht, seksuele geaardheid of genderidentiteit.
De bedoeling is misschien nobel, de methode blijft op zijn minst opmerkelijk.
Gelukkig bleef de sfeer goed
Blijkbaar waren de aanwezige blanke hetero cis-mannen geen woeste vikings, maar slaafse volgers: zij deden wat van hen verlangd werd. En misschien zegt dat nog het meest over deze tijd. Niet dat een artiest een groep mensen vraagt om achteraan te gaan staan.
Wel dat bijna niemand zich nog afvraagt hoe vreemd het eigenlijk is dat we mensen op een concert opnieuw beginnen te sorteren... precies op basis van kenmerken waarvan we jarenlang vonden dat ze er niet toe mochten doen.
