Werk verder, en zwijg.
Als de begroting in Arizona opnieuw ter sprake komt, is het voorspelbare patroon snel duidelijk: eerst grijpen naar de werkende klasse, daarna doen alsof de grote geldstromen onvindbaar zijn. Het idee om een wettelijke feestdag te schrappen, wordt gepresenteerd als een daad van fiscale ernst. In werkelijkheid is het een oppervlakkige maatregel, zonder structurele impact en met een bijzonder selectief moreel kompas.
Luidruchtige symboliek, stille miljarden
België telt tien wettelijke feestdagen, netjes in het Europese gemiddelde. Toch wordt bij elke begrotingsronde die kalender ineens verdacht lang gevonden. Een extra werkdag zou volgens de Nationale Bank het bbp met 0,05 procent verhogen. Omgerekend: een tijdelijke winst van zo’n 300 miljoen euro, op een begrotingstekort van ruim 24 miljard. Het is het equivalent van een druppel op een verzengend hete plaat. De economische logica achter het plan houdt dus geen steek. Wat overblijft is holle symboliek.
Tegelijk blijven de échte uitgavenlekken structureel ongemoeid. De RSZ-vrijstelling voor de eerste aanwerving kost - volgens ABVV-topman Bert Engelaar in ‘De Morgen’ -jaarlijks meer dan 700 miljoen euro aan de sociale zekerheid, zonder aantoonbaar effect op duurzame tewerkstelling. Werkgevers blijven genieten van de korting, ook wanneer de zogenaamd ‘eerste werknemer’ al lang vervangen is of verdwenen. Toch geen haan die daar naar kraait.
Miljarden in de schaduw
Daarnaast blijft de jaarlijkse 15 miljard aan bedrijfssteun – vaak ongecontroleerd en inefficiënt – keurig buiten schot. Geen diepgaande audit, geen kritische toets op rendement, geen enkele poging tot sanering. Dat luik van het begrotingsdebat blijft hermetisch gesloten. Want daar zou het geld wel eens écht vandaan kunnen komen. Maar dat geld zit niet bij de loontrekkenden, en dus: verboden terrein.
Het schrappen van een feestdag zou bovendien niet alleen economisch zinloos, maar ook sociaal contraproductief. Onderzoek toont dat landen met een goede werk-privébalans structureel beter presteren op het vlak van productiviteit en innovatie. Rust en herstel zijn geen kostenposten, maar voorwaarden voor duurzame arbeid. In een land waar meer dan een half miljoen mensen langdurig ziek zijn - onder wie een derde met burn-outklachten - is het ondergraven van collectieve rustmomenten een blinde gok met hoge inzet.
Budgettaire blindheid met bijziend beleid
De Vlaamse of federale beleidsmaker die voorstelt om een feestdag te schrappen, wil niet hervormen, maar verbloemen. Deze maatregel is geen begrotingsstrategie, maar een schijnbeweging. Want waar de politiek werkelijk had kunnen snoeien – in ondoelmatige bedrijfssteun, achterhaalde fiscale cadeaus of doorgeschoten belastingconstructies – daar blijft het oorverdovend stil. Daar zitten vrienden, sponsors, en netwerken. Daar liggen de verworven (on)rechten die écht niet mogen worden aangeraakt.
Feestdagen zijn geen overblijfselen van een luie cultuur, maar sociale ankerpunten in een samenleving die steeds sneller draait. De aanval erop is een politieke keuze – geen economische noodzaak. Het is een keuze om de prijs van de begroting af te wentelen op de schouders van wie ze niet kan ontwijken. En tegelijk de blik af te wenden van de structuren waar het grote geld wél verdampt.
Wie écht aan begrotingsherstel wil doen, moet durven kijken waar het pijn doet – niet waar het makkelijk scoort. Schrappen in feestdagen is boekhoudkundige ruis, die de aandacht afleidt van structurele hypocrisie. Wanneer kiest de regering ervoor om eindelijk haar échte vrienden ook eens met dezelfde ijver te belasten als haar werkvolk?
(foto: Bert Van Den Broucke/ /Photo News)
