"Als je deze week niet over je eigen schaduw kunt stappen, dan neem je het algemeen belang niet au sérieux."
Twee dagen voor de zelfgekozen deadline ligt de federale begroting in de touwen. De regering-De Wever zit vast in technische details én politieke dogma’s, en dus voelt N-VA-voorzitter Valerie Van Peel zich geroepen om de druk op te voeren. Niet alleen richting coalitiepartners, maar ook naar wie er volgens haar weigert in te zien dat de tijd opraakt. Om de naam van MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez niet te noemen.
Van Peel op oorlogspad: “Wie nu niet beweegt, misleidt de mensen”
Tijdens een interne bijeenkomst in Leuven sprak Van Peel openlijk haar zorgen uit. "Als je deze week niet over je eigen schaduw kunt stappen, dan neem je het algemeen belang niet au sérieux," stelde ze. Vrij vertaald: als je onze mening niet volgt, heb je geen gezond verstand. Zonder zijn naam te noemen richtte haar moederlijke boodschap zich duidelijk op Bouchez, van wie MR volgens N-VA iedere keer weer een compromis vooruit schuift. Een gevaarlijke strategie, volgens Valerie, omdat de onderhandelingen daardoor nooit aan hun eindfase toekomen.
Bouchez houdt al weken vol dat enkel de begroting voor 2026 moet worden afgerond. De rest, zo redeneert MR, hoeft pas in een later stadium op tafel. Maar premier Bart De Wever ziet dat anders: hij plant liefst in één beweging 10 miljard te vinden voor de komende jaren, inclusief 2027 en 2028. Dat vergt nu keuzes, vindt hij. Van Peel herhaalt haar grote leidsman: “We moeten absoluut deze week een deal hebben.”
De puzzel van 10 miljard: index, btw en zorguitgaven als instrumenten
Om de begroting rond te krijgen schuift N-VA vier structurele maatregelen naar voren:
- een vertraagde of gespreide indexering van lonen,
- een verhoging van btw-tarieven,
- strengere activering voor langdurig zieken,
- en een inperking van de groeimarge in de gezondheidszorg.
Daarbij legde De Wever een tabel met meerdere scenario’s op tafel waarin die elementen flexibel kunnen worden gecombineerd. Zo zou een hogere btw op alle producten een indexsprong kunnen vermijden, wat op zijn beurt minder weerstand oplevert. Of andersom.
De puzzel bevat ook voorstellen om de pillen te verzachten: zo wil N-VA bijvoorbeeld de geplande belastingverlaging voor werkenden versnellen. Maar het blijft een bittere cocktail van nieuwe inkomsten en besparingen.
De stille bom: “indexering één keer per jaar” als verkapte indexsprong
Het meest gevoelige element blijft de indexering. In het voorstel van N-VA wordt niet gesproken over een directe indexsprong, maar wel over een systeem waarbij lonen en uitkeringen nog één keer per jaar worden aangepast, telkens op 1 januari. Een technisch verschil, maar de consequentie is aanzienlijk: ambtenaren en uitkeringsgerechtigden zouden in 2026 zo’n 2 procent loon mislopen gedurende acht maanden. De socialisten noemen het een “indexsprong XL”.
Voor de privé-sector wordt eenzelfde systematiek overwogen, al verschillen de indexmechanismen daar per sector. MR heeft intussen opnieuw herhaald dat een indexsprong of verkapte variant voor hen niet bespreekbaar is.
MR blijft dwarsliggen: "geen btw-verhoging, geen indexsprong"
Hoewel Bouchez en de zijnen beseffen dat nieuwe inkomsten noodzakelijk zijn, weigeren ze mee te stappen in een btw-verhoging. Zelfs een voorstel om alleen de btw op luxeproducten van 21 procent naar 22 procent te verhogen, wijzen de Franstalige liberalen af. “Dat is bijvoorbeeld de btw op nieuwbouw,” klinkt het. “Een procent extra is daar al een enorme kost.”
Omdat ook op andere assen — activering, pensioenen, zorg — de marges klein zijn, draait de regering rondjes en zijn de onderhandelingen op de processie van Echternach gaan lijken: één dag vooruit, twee achteruit.
Wat als De Wever naar de koning stapt?
Vanuit N-VA klinkt dat, mocht het overleg blijven vastzitten, premier De Wever zijn ontslag zal aanbieden bij hun grote vriend de koning. Dat hoeft geen onmiddellijke val van de regering te betekenen: het Paleis kan het ontslag in beraad nemen. Politiek speelt ook hier mee: door de dreiging van ontslag wordt de tijdsdruk gegoten in staatskundige ernst.
En zo sluipt er, zelfs zonder formele crisis, politieke nervositeit in de Wetstraat. De ‘onderhandelende regering’ lijkt met de dag meer op een groep ministers die vooral wachten tot iemand zijn dogma opgeeft. Tot dan blijven de puzzelstukken van 10 miljard netjes naast elkaar liggen — maar nooit op elkaar.
Dus?
De federale begrotingsonderhandelingen zijn geen kwestie meer van technische tabellen of economische logica, maar van politieke strategie en ego’s. Voor premier De Wever en zijn strategen klinkt het duidelijker dan ooit: wie nu weigert te bewegen, staat niet aan de kant van het “gezond verstand” waar Van Peel naar verwijst — maar wel van electorale berekening, zo klinkt het bij N-VA. Of die strategie werkt, weten we binnen 48 uur.
Of pas na een rit naar Laken.
(foto: Philip Reynaers/Photo News)
