Wie de kranten openslaat, krijgt bijna de indruk dat België voor het eerst in zijn geschiedenis met een hittegolf wordt geconfronteerd. Code geel, code oranje, code knalrood, hitteplannen, noodoverleg, extra waarschuwingen... en vooral heel veel berichten dat het "ongezien" is.
Toch zullen heel wat Vlamingen van een zekere leeftijd daar anders over denken. Want vijftig jaar geleden beleefde ons land een zomer die vandaag nog altijd als legendarisch bekendstaat.
Volgens cijfers van het KMI duurde de hittegolf van 1976 in Ukkel maar liefst zestien opeenvolgende dagen. Op 3 juli steeg het kwik er tot 36,7 graden en de hele zomer telde liefst twaalf tropische dagen boven de dertig graden. Het KMI omschrijft die periode zelf als een "uitzonderlijke hittegolf". Maar de hitte was slechts een deel van het verhaal.
De droogte hield al maanden aan. Rivieren en beken vielen droog, landbouwers zagen hun oogsten verschrompelen en op verschillende plaatsen ontstond een ernstig drinkwatertekort.
Het KMI meldt dat de brandweer, de burgerbescherming én zelfs het leger met tankwagens drinkwater moesten rondbrengen. Op sommige plaatsen werd het waterverbruik gerantsoeneerd. Tegelijk woedden zware natuurbranden, onder meer op de Kalmthoutse Heide, waar honderden hectaren natuur verloren gingen.
Ook onze noorderburen kregen het zwaar te verduren. De hittegolf duurde er zeventien dagen, waarvan tien dagen boven de 30 graden. Het gras kleurde bruin, de waterstanden zakten dramatisch en melkkoeien moesten noodgedwongen van de weiden worden gehaald omdat er nauwelijks nog gras stond.
Na enkele weken gebeurde iets wat vandaag bijna ondenkbaar lijkt. Nederlanders werden volgens de kranten van toen... "mooiweermoe". Ze waren het prachtige zomerweer beu. Sommige bisschoppen riepen zelfs op om te komen bidden voor regen. Toen die eindelijk viel, dansten mensen letterlijk op straat van plezier.
Betekent dat dan dat klimaatverandering niet bestaat? Natuurlijk niet. Eén warme zomer bewijst niets, net zoals één koude winter niets bewijst. Maar historische context is wel belangrijk.
Wie vandaag leest dat hitte, droogte, watertekorten, natuurbranden of tropenroosters "ongezien" zouden zijn, vergeet al snel dat België exact dat soort situaties een halve eeuw geleden óók heeft meegemaakt. De zomer van 1976 behoort nog altijd tot de meest uitzonderlijke uit onze geschiedenis.
En misschien is dat wel de belangrijkste les. Niet dat we de hitte moeten wegwuiven. Wel dat geschiedenis soms een beter geheugen heeft dan het dagelijkse nieuws.
Misschien moeten we deze week dus niet alleen de weersvoorspelling bovenhalen, maar ook eens het geschiedenisboek. Dat blijkt soms verrassend verfrissend te zijn.
