"Organisatie is in strijd met 'America First.'"
Toen het Vlaams belang met de slogan "Eigen volk eerst" aan kwam draven, werd er door de tegenstanders van radicaal rechts menig spreekwoordelijk xanaxje geslikt om de verontwaardiging weg te spoelen. Nu pronkt de president met een petje met daarop de Amerikaanse variant: "Make America Great Again', ten minste, dat staat zo op de buitenkant van het petje. Aan de binnenkant lees je "made in China". Alles went.
Nu goed, eigen volk eerst is alleen maar interessant als je tot het volkje behoort waarvan sprake.
In de coulissen van het Witte Huis werd opnieuw de stekker uit een multilaterale organisatie getrokken. De Verenigde Staten verlaten opnieuw de UNESCO, het cultuur-, onderwijs- en wetenschapsagentschap van de Verenigde Naties. Officieel omdat de organisatie niet strookt met het principe van ‘America First’. In de praktijk: omdat internationale samenwerking blijkbaar maar interessant is zolang Washington de spelregels mag schrijven.
De waarheid, niets anders dan de waarheid, zo helpe mij Donald
De aankondiging kwam via het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken. Volgens de verklaring dient verdere betrokkenheid bij UNESCO het nationaal belang niet. Dat ‘nationaal belang’ wordt onder de huidige Trump-regering erg strikt geïnterpreteerd: geen globalistische praat, geen culturele compromissen, en vooral geen organisaties die kritiek durven te hebben op Israëlisch beleid. UNESCO zou namelijk “sociale en culturele verdeeldheid” bevorderen en een “anti-Israëlische koers” varen. Een ideologische breuklijn die niet voor het eerst tot een exit leidt.
Derde keer, goede keer?
Voor wie het bijhoudt: dit is niet de eerste keer dat de VS zich terugtrekken. In de jaren ’80 deed de regering-Reagan het ook al, wegens “anti-Amerikaans beleid”. In 2017 herhaalde Donald Trump dat kunstje tijdens zijn eerste ambtstermijn. Joe Biden bracht de VS pas in 2023 opnieuw aan boord. Die herintrede werd toen verdedigd als een strategisch antwoord op de groeiende invloed van China binnen VN-organisaties. Maar die redenering is nu opnieuw ingeruild voor de vertrouwde doctrine van isolationisme verpakt als patriottisme.
UNESCO reageert koeltjes
De UNESCO-directie had de beslissing zien aankomen. Volgens directeur-generaal Audrey Azoulay was de organisatie voorbereid, en is het budget intussen minder afhankelijk van de Amerikaanse bijdrage. Toch zal het verdwijnen van 75 miljoen dollar per jaar – goed voor zo’n 8 procent van het budget – impact hebben. De voorbije jaren werd hard gewerkt aan alternatieve financiering, onder meer via vrijwillige bijdragen van andere lidstaten. Maar de terugtrekking van de VS blijft een diplomatiek en politiek statement, en die weegt zwaarder dan de centen alleen.
Wie hoort er dan nog bij het “eigen volk”?
De slogan ‘America First’ klinkt stoer, maar blijkt vooral selectief. Het is beleid dat niet vraagt: Wat kunnen we samen oplossen? maar: Wat levert het ons op? En als het antwoord “niets onmiddellijk en tastbaar” is, dan is de conclusie snel gemaakt. Internationaal overleg? Weg ermee. Gemeenschappelijk cultureel erfgoed? Alleen interessant als het eigen toerisme voedt. Wereldwijde educatieve samenwerking? Te veel werk voor te weinig eer.
De vraag dringt zich op of deze terugtrekking echt over UNESCO gaat, of over een bredere afkeer van alles wat ruikt naar samenwerking zonder controle. En belangrijker: als een land als de VS zichzelf steeds weer buiten de kamer plaatst, wie wordt er dan nog geacht die kamer serieus te nemen?
In 1945 hielpen de Verenigde Staten UNESCO oprichten, als antwoord op het trauma van een wereldoorlog. Vandaag, 80 jaar later, stappen ze voor de derde keer op. Van stichtend lid tot herhaald afhaker. Alles went, blijkbaar. Zelfs het ondergraven van de wereldorde waar men ooit zélf de fundamenten voor legde.
(Foto: Shutterstock)
