Tegen het schooljaar 2030-2031 zullen in Antwerpen maar liefst 1.157 plaatsen in het basisonderwijs onbezet zijn. Dat blijkt uit een grootschalig onderzoek van de VUB en KU Leuven. Dalende geboortecijfers en te veel uitbreiding door scholen: de perfecte storm voor een concurrentiestrijd die niet iedereen zal overleven.
Vlaanderen zit met te veel schoolplaatsen
De capaciteitsmonitor — een driejaarlijks onderzoek van de VUB en de KU Leuven naar beschikbare plaatsen in het onderwijs — is duidelijk: in 2030-2031 zullen er 41.665 lege stoeltjes zijn in Vlaamse en Brusselse basisscholen. In 218 van de 304 onderzochte gemeenten verwachten de onderzoekers een surplus.
Antwerpen scoort relatief beperkt met een overschot van 1.157 plaatsen, goed voor 2 procent van de totale capaciteit. Dat ligt ruim onder het Vlaamse gemiddelde van 6 procent — maar dat neemt de urgentie niet weg.
Het dalende geboortecijfer als boosdoener
De verklaring is simpel: er worden steeds minder kinderen geboren, terwijl scholen de voorbije jaren fors uitgebreid hebben om de groeiende leerlingenaantallen bij te benen. Die groei is nu voorbij, maar de extra capaciteit blijft. Het resultaat: te veel plaatsen voor te weinig kinderen.
Demograaf Johan Surkyn (VUB), die meewerkte aan het onderzoek, trekt een duidelijke conclusie. "Scholen die hoog aangeschreven zijn, zullen blijven vollopen. Het zijn de minder geliefde scholen die de effecten het hardst zullen voelen." Schoolsluitingen, met andere woorden, zijn voor sommige instellingen onafwendbaar.
Andere steden nog harder getroffen
Antwerpen is niet de zwaarst getroffen stad. Gent springt er bovenuit met een verwacht overschot van 2.784 stoeltjes. Hasselt (1.253) en Bilzen-Hoeselt (1.250) volgen. Ook kleinere gemeenten ontsnappen er niet aan: in Heuvelland, Lo-Reninge, Middelkerke en Damme zou zelfs 40 procent van de schoolcapaciteit leeg kunnen staan tegen 2030-2031.
De komende jaren zullen scholen, gemeentebesturen en scholengroepen dus keuzes moeten maken. Fusies, sluitingen of heroriëntaties staan voor de deur.
