Subsidieruzies leggen machtslogica bloot in Vlaamse regering.
De opeenvolgende subsidiedossiers die de voorbije weken opdoken, hebben meer blootgelegd dan individuele beslissingen of procedurele discussies. Ze tonen een Vlaamse regeringscoalitie die intern vastzit, waar politieke profilering primeren boven collectieve verantwoordelijkheid en waar vooral N-VA geen enkele ruimte laat voor twijfel aan haar eigen gelijk.
Aanleiding was de kritiek op Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) over een miljoenensubsidie voor een onderzoekscentrum aan de Thomas More-hogeschool. Zowel CD&V als Vooruit plaatsten vraagtekens bij de totstandkoming van die beslissing, mede omdat de Inspectie van Financiën het dossier als beleidsmatig problematisch beoordeelde. De reactie van Demir was defensief en scherp: niet de inhoud stond centraal, wel de vermeende motieven van de critici.
Die spanning bleef niet beperkt tot één dossier. Kort daarop kondigde N-VA-parlementslid Andy Pieters aan landbouwminister Jo Brouns (CD&V) te zullen ondervragen over een subsidie van vijf miljoen euro aan een consortium rond Boerenbond Projecten vzw. Ook daar draaide het debat rond transparantie, timing en politieke nabijheid. Binnen CD&V werd die zet nauwelijks gesmaakt, temeer omdat de subsidie ook groen licht kreeg van N-VA-minister van Financiën Ben Weyts.
Collegiaal bestuur onder druk
Op de Vlaamse ministerraad leidde de opeenstapeling van verwijten tot zichtbare wrevel. De kernvraag die daar impliciet werd gesteld, was fundamenteel: blijft men achter collegiaal genomen beslissingen staan, of worden subsidies voortaan wapens in een intern politiek steekspel? Minister-president Matthias Diependaele probeerde de gemoederen te bedaren door te wijzen op gedeelde verantwoordelijkheid: wie vanuit de meerderheid schiet, treft ook de eigen ministers.
Maar die oproep tot nuance botst op een structureel probleem. De Vlaamse regering kijkt steeds meer op een “kibbelkabinet”, waarin partijen hun profiel proberen te redden binnen een coalitie zonder realistisch alternatief. Dat leidt niet louter tot inhoudelijke meningsverschillen, maar tot openlijke vijandigheid, iets wat op Vlaams niveau tot voor kort uitzonderlijk was.
Perceptieprobleem rond subsidies
Los van de partijpolitieke strategieën blijft één element hardnekkig terugkeren: het groeiende wantrouwen rond subsidies. Juridisch loopt weinig fout, maar politiek en maatschappelijk wringt het. Burgers verwachten objectieve criteria en afstand tot netwerken, terwijl net daar de regering steeds moeilijker overtuigt. De geur van vriendjespolitiek – door critici zelfs omschreven als een “PS-cultuur” – hangt opnieuw boven het Vlaams subsidiebeleid, ironisch genoeg onder een regering die transparantie tot kernwaarde had uitgeroepen.
De N-VA-lijn: geen centimeter toegeven
In die context valt vooral de houding van N-VA op. De partij presenteert zich consequent als hoeder van goed bestuur, maar weigert elke fundamentele kritiek op eigen beslissingen te aanvaarden. In plaats van ruimte te laten voor bijsturing of zelfreflectie, wordt de aanval geopend op coalitiepartners, die worden weggezet als onbetrouwbaar, hypocriet of electoraal gedreven.
Die strategie verraadt een diepere overtuiging: N-VA ziet haar beleidskeuzes niet als betwistbaar, maar als intrinsiek juist. Wie vragen stelt, tast niet een dossier aan, maar het morele gelijk van de partij zelf. Dat maakt intern debat vrijwel onmogelijk en vergroot de spanningen binnen een coalitie die toch al weinig bewegingsruimte heeft.
De subsidierel is daardoor minder een incident dan een symptoom. Niet van een regering die uiteenvalt, maar van een bestuur dat steeds moeilijker kan uitleggen waarom het eigen gelijk belangrijker is dan collectieve geloofwaardigheid.
(Foto: Bert Van Den Broucke/Photo News)
