De Russen zullen nooit een oprecht akkoord met de Verenigde Staten sluiten over Oekraïne. Die gesprekken zijn grotendeels theater. Al bijna een eeuw beschouwen zij Amerika als de vijand nummer één. Geen Russische leider vertrouwt een Amerikaanse president — en zeker niet de huidige, die van dag tot dag van standpunt verandert en eerder gesloten afspraken zomaar omkeert. Over een paar jaar komt er sowieso weer een ander.
Tegenover Oekraïne ligt de zaak anders. Als de Oekraïners niet door puur geweld kunnen worden onderworpen, kiest Rusland voor de traditionele uitweg: een zondebok. Iemand die alle schuld krijgt voor wat misliep. Dat patroon is zo oud als Rusland zelf.
Zelensky’s recente uitspraak dat “slechts één persoon” verantwoordelijk is voor de oorlog past naadloos in dat script. Hij suggereert zelfs contacten met mensen uit Poetins directe entourage die dat “ook weten”. Daarmee speelt hij mee in de Russische huichelarij. De entourage is namelijk even schuldig als Poetin zelf, maar zij zijn bereid hem op te offeren, mits zijzelf ongeschonden uit de dans komen.
Daarover gaan de echte onderhandelingen. De Oekraïners moeten garanties geven dat zij geen jarenlange jacht op de voormalige top zullen organiseren. Anders kent die entourage nooit meer rust: niet in Oekraïne, niet in Rusland zelf. Het overtuigen van het eigen volk dat “alleen Poetin schuldig was” wordt dan een titanenklus.
Wat wil Zelensky in ruil voor zo’n “way out”? Land interesseert de Russische elite weinig. Zij willen vooral hun geld, hun veiligheid en hun gezicht redden, plus een Rusland dat leefbaar genoeg blijft om er nog profijt uit te trekken. Dat is een veel realistischere onderhandeling dan het publieke theater over “veiligheidsgaranties” en “neutraliteit”.
Voor Oekraïne kan dit een zegen zijn: een einde aan de dagelijkse hel. Voor de rest van de wereld is het tegelijk een drama. De oorlog stopt, maar het Rusland-probleem blijft. Tenzij diezelfde entourage eindelijk inziet dat alleen een echte opening naar het Westen, een echte rechtsstaat en een echte markt in plaats van een staatsmaffia, Rusland stabiliteit en welvaart kan brengen.
Laten we daarop hopen — al blijft dat voorlopig vooral hoop.
