Het Groot Licht uit Sint-Niklaas heeft weer eens een geopolitieke analyse de wereld ingestuurd. Volgens hem valt Donald Trump Iran aan omwille van geld en olie. Niet voor de mensenrechten. Allez mateke. Serieus?
Dat is straf. Dat we daar zelf nog niet op gekomen waren. Dat geopolitiek soms ook iets met belangen te maken heeft. Geld. Energie. Macht. Toegang tot grondstoffen. Wie had ooit kunnen denken dat wereldpolitiek niet enkel draait rond altruïsme en liefdadigheid?
Wij Europeanen zijn natuurlijk veel edeler. Wij voeren een buitenlandbeleid dat volledig gebaseerd is op morele verhevenheid. Geen belangen, geen strategie, geen harde macht. Enkel principes. Veel principes. Alleen… die principes beschermen blijkbaar geen havens, geen energievoorziening en geen handelsroutes.
Maar goed. Volgens het Groot Licht zouden de Amerikanen dus eigenlijk militair moeten tussenkomen in Iran, maar dan wel om de juiste redenen. Voor de mensenrechten. Uit pure goedheid. En vooral zonder er iets voor terug te verwachten. Geen deals. Geen olie. Geen strategische voordelen. Niets. De Iraniërs moeten gewoon dankbaar zijn dat iemand hen komt helpen. En als ze dan uit beleefdheid wat olie willen verkopen aan de Amerikanen, dan moet Trump blijkbaar beleefd weigeren. “Neen, dank u. Hou die olie maar. Wij doen dit puur uit idealisme.”
In de wereld van het Groot Licht uit Sint-Niklaas werkt geopolitiek blijkbaar een beetje zoals een vrijwilligersactie van de parochie.
Ondertussen zitten wij hier in Europa natuurlijk in een uitstekende positie om zelf het voortouw te nemen. Tenminste… dat zouden we kunnen denken. Alleen hebben we de voorbije twintig jaar ongeveer alles afgebouwd wat nodig is om internationaal nog serieus genomen te worden. Onze defensie? Uitgekleed. Onze zware industrie? Weggereguleerd of verhuisd. Onze energievoorziening? Afhankelijk gemaakt van anderen. Onze geopolitieke invloed? Ongeveer even indrukwekkend als die van een gemeenteraad. Maar we hebben wel een heel sterke mening over hoe anderen het moeten aanpakken.
Neem defensie. In België en in grote delen van Europa hebben politici jarenlang de boodschap gebracht dat militaire investeringen eigenlijk een beetje ouderwets waren. De wereld was immers veranderd. Conflicten zouden in de toekomst opgelost worden met diplomatie, handelsakkoorden en goede intenties. Allemaal heel mooi. Tot je plots merkt dat anderen nog wél investeren in macht.
Vandaag moeten we voor onze veiligheid nog altijd grotendeels rekenen op de Verenigde Staten. En als er satellietcapaciteit nodig is, kijken we naar bedrijven van Elon Musk. Want in Europa zijn we zo principieel dat we liever discussiëren over de ecologische voetafdruk van raketten dan er zelf nog bouwen.
Alsof de raketten van Musk op elektrische steps naar de ruimte vertrekken. Maar ondertussen hebben we wel commentaar op de manier waarop de Amerikanen hun geopolitiek bedrijven. En daar staat dan het Groot Licht uit Sint-Niklaas met zijn vinger in de lucht richting Washington.
Trump moet Iran aanpakken, maar dan wel om de juiste redenen. Voor de mensenrechten. En vooral niet voor olie. Of geld. Of geopolitieke invloed. Dat zou immers cynisch zijn.
Opmerkelijk detail: een paar weken geleden werd Trump door datzelfde Groot Licht nog vergeleken met Hitler. Dat is tegenwoordig blijkbaar de standaardreferentie geworden voor alles wat je niet leuk vindt. Maar vandaag verwacht men dus wel dat diezelfde Amerikaanse ‘Hitler’ de wereldproblemen komt oplossen. Uiteraard op eigen kosten.
Dat is ongeveer de essentie van het Europese buitenlandbeleid van de voorbije decennia: de Amerikanen moeten het oplossen, wij geven commentaar. En als ze het doen om strategische redenen, dan klagen we over hun motieven. Maar als ze het niet doen, dan klagen we dat ze ons in de steek laten. Het is een comfortabele positie. Geen verantwoordelijkheid, wel kritiek. Alleen werkt geopolitiek helaas niet zoals een debatavond in een cultuurcentrum. Macht, invloed en belangen spelen nog altijd een rol. Of we dat nu leuk vinden of niet.
En misschien is dat uiteindelijk het grootste probleem van de Europese politiek vandaag: we hebben een uitgesproken mening over hoe de wereld zou moeten werken, maar steeds minder middelen om er ook iets aan te doen. Dus blijft er nog één ding over. Zagen over ‘Hitler’.
