De ja-maar-politiek, een mooi voorbeeld van een oude tjeven-methodiek.
In het aanslepende begrotingsoverleg gaan we prachtige staaltjes partijpolitiek te zien krijgen. Elke partij is op zoek naar de weg van de minste beschadiging, nu duidelijk wordt dat ze op het punt staan allemaal te verliezen. CD&V-voorzitter Sammy Mahdi komt alvast een vertrouwd tjevenrecept naar voren: ja, maar. Er mag een btw-hervorming komen, zegt hij, zolang niemand het merkt in de winkelkar en zolang de schuld voor eventuele prijsstijgingen netjes elders kan worden gedropt.
Het is een oefening die tot de klassieke partijkunst behoort: iets verdedigen zonder het ooit volledig te moeten dragen.
Btw omhoog, btw omlaag: het perpetuum mobile van de nuance
Mahdi steunt de btw-verhoging die MR dwarszit. Althans: hij steunt een verhoging — maar dan wel op de “juiste” producten. Luxeartikelen mogen volgens hem zwaarder belast worden, terwijl basisproducten een lagere btw verdienen. De boodschap is duidelijk: de gemiddelde Vlaming mag geen duurdere winkelkar voorgeschoteld krijgen.
Een btw-hervorming mag, maar dan wel als antiverhoging.
Of anders gezegd: een maatregel die meer geld moet opleveren, maar niet mag kosten.
Subsidies schrappen, subsidies houden
Hetzelfde dubbel spoor duikt op in het subsidiedossier. Mahdi stelt dat sommige bedrijfssteun gerust geschrapt kan worden — zoals de regeling voor de eerste aanwerving, die volgens hem vooral geld kost zonder dat iemand kan uitleggen waarom.
Maar tegelijk moeten bedrijven op andere vlakken meer steun krijgen, bijvoorbeeld rond energieprijzen. Niet te veel afpakken, vooral elders bijsturen, en nergens al te expliciet maken wie er nu eigenlijk betaalt.
Tijd dringt, maar vooral voor iemand anders
De federale regering heeft nog veertig dagen om een akkoord te bereiken. Mahdi pleit voor een strakke agenda, maar houdt de rode lijnen scherp afgelijnd: geen indexsprong voor werkenden of gepensioneerden.
Toch kan er “over de index voor werklozen worden gesproken”, opnieuw verpakt in de retoriek van het regeerakkoord: werken moet lonen, en dus moet de kloof groter.
Het is een boodschap die tegelijk streng klinkt en sociaal lijkt. Een zeldzame kunstvorm.
Tjeven-oplossing?
Dit hele voorstel is een schoolvoorbeeld van een tjeven-oplossing. Kort door de bocht: een politieke manoeuvre dat eruitziet als actie, maar zo ontworpen is dat niemand verantwoordelijk lijkt wanneer het misloopt. We doen iets — maar we hebben het niet gedaan. We bedoelen iets — maar vooral niets dat iemand ons later kan aanwrijven.
Het is de klassieke kunst van de christendemocratische schijnbeweging:
- een hervorming voorstellen, maar voorzien van zoveel uitzonderingen dat het eigenlijk geen hervorming meer is;
- een principe verdedigen, maar meteen verduidelijken dat dat principe soepel geïnterpreteerd kan worden;
- een standpunt innemen, maar altijd met de deur op een kier voor “context”, “nuance” of “overleg”.
Mahdi wil de btw verhogen, behalve waar ze moet dalen.
Hij wil subsidies schrappen, behalve waar ze nodig zijn.
Hij wil hervormen, zolang niemand erover struikelt.
De meesterzet van politieke omfloersing
CD&V profileert zich hiermee opnieuw als de partij van zichtbare daadkracht met onzichtbare consequenties, een strategische mistbank waarin elke maatregel tegelijk gebeurt én niet gebeurt. Je kan achteraf altijd zeggen dat je het niet zo bedoeld had — zelfs wanneer dat exact was wat je bedoelde.
(Foto: Philip Reynaers/Photo News)
