Ben Weyts wil niet raken aan het systeem dat de grote vermogens koestert en beschermt.
In het land waar de belastingen torenhoog zijn, blijven de rijken vrolijk buiten schot. In 2024 maakten vijftien steenrijke families samen gebruik van een fiscaal achterpoortje dat ooit in het leven werd geroepen voor kleine zelfstandigen zoals bakkers en loodgieters, om in totaal 2,5 miljard euro belastingvrij door te schuiven naar de volgende generatie. Geen euro belasting werd geheven. Geen cent in de staatskas. België blijft, ook op fiscaal vlak, het land van de scheve schaats.
Eén achterpoortje, miljarden verlies
De regeling in kwestie is het zogenaamde nultarief op familiale ondernemingen: een fiscale gunstmaatregel die toelaat om een zaak of vennootschap volledig belastingvrij te schenken aan kinderen of andere erfgenamen. Oorspronkelijk bedacht om de slager op het dorpsplein te behoeden voor het faillissement als de erfbelasting plots de kop opstak. Doch, vandaag gebruikt ook de Vlaamse haute finance deze regeling zonder gêne om vermogen te verschuiven, met behulp van gespecialiseerde fiscale architecten.
De jongste cijfers liegen er niet om. In 2024 werden er 1.691 schenkingen via dit nultarief geregistreerd. In totaal werd daarbij voor 7,5 miljard euro aan vermogen overgedragen. Maar de verdeling is allesbehalve gelijk: amper 15 families, ofwel 0,9 procent van de dossiers, waren goed voor 2,5 miljard euro – een derde van het totaal. Voeg daar de 100 vennootschappen met een waarde tussen de 10 en 100 miljoen euro aan toe, en je komt op 115 dossiers die twee derde van het volledige geschonken kapitaal voor hun rekening nemen.
Vermogen als vehikel
Het mechanisme is even eenvoudig als geniepig: door privébezittingen zoals woningen, wagens en luxegoederen onder te brengen in een vennootschap, worden ze ineens fiscaal “onzichtbaar” voor de belastingdienst bij schenking. De Vlaamse bakker mag tot 40 procent erfbelasting betalen op zijn ouderlijk huis, maar de anesthesist met een managementvennootschap mag het belastingvrij overdragen. De ‘familiale onderneming’ is zo verworden tot een fiscaal fort voor wie het zich kan permitteren.
En dat terwijl 60 procent van de schenkingen door kleine zelfstandigen gebeurden, die samen nog geen 5 procent van het totale geschonken bedrag vertegenwoordigden. De achterpoort is dus wagenwijd opengezet voor wie miljoenen bezit, en op slot gebleven voor wie écht in de oorspronkelijke doelgroep zit.
Weyts houdt achterpoort open
Vlaams minister van Financiën Ben Weyts (N-VA) - nochtans altijd te vinden voor besparingen bij gewone burgers - weigert hardnekkig om aan het nultarief te raken. Argument: ook grote bedrijven zouden bij een erfbelasting risico lopen op faillissement. In realiteit gaat het vaak niet om operationele bedrijven, maar om vehikels met vastgoed, aandelen en andere activa.
Volgens Groen zou een symbolische heffing van 3 procent al 220 miljoen euro kunnen opleveren — geld dat bijzonder welkom zou zijn in een begroting die tegen 2029 2,5 miljard euro tekort voorspelt. Toch vindt Weyts het ongepast om succes te bestraffen. “Deze afgunst moet stoppen,” klinkt het. Maar wie met miljoenen schuift en nul euro belasting betaalt, hoeft geen medelijden te verwachten van de werkende Vlaming die per jaar gemiddeld 75 euro extra betaalt om dit cadeau voor de elite te compenseren.
Op maat van wie?
De achterpoort is dus geen toevalligheid meer, maar een structureel onderdeel geworden van een systeem dat de grote vermogens koestert en beschermt. In het regeerakkoord wordt vaag gesproken over het sluiten van “onrechtmatige achterpoortjes”, maar zolang de definitie van “onrechtmatig” in de praktijk wordt bepaald door wie er toevallig op het kabinet zit, verandert er weinig.
België bewijst opnieuw wat insiders al lang weten: het fiscaal systeem is complex voor wie weinig heeft, en flexibel voor wie veel bezit. Zolang ministers als Ben Weyts hun loyaliteit aan de kapitaalkrachtigen blijven betonen, en zolang fiscale creativiteit geen risico’s kent maar enkel voordelen oplevert, zullen de miljarden blijven stromen – onbelast, onopgemerkt, en onaantastbaar.
(Foto: Bert Van Den Broucke/Photo News)
